İstanbul'da gerçekleştirilen TRT World Forum'da küresel enerji krizlerinin etkileri ve enerji arz güvenliği masaya yatırıldı. Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Talha Köse, Türkiye'nin enerji geçiş güzergâhı olmanın ötesine geçerek bölgesel bir enerji merkezi kurmayı hedeflediğini söyledi. Eski Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Enerjiden Sorumlu Üyesi Kadri Simson ise Güney Gaz Koridoru'nun Avrupa'nın doğal gaz ihtiyacının karşılanmasındaki önemini anlattı.
TÜRKİYE'NİN ENERJİ MERKEZİ HEDEFİ GÜNDEMDE
TRT tarafından 2017'den bu yana düzenlenen TRT World Forum, bu yıl "Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?" temasıyla İstanbul Kongre Merkezi'nde gerçekleştiriliyor.
Forum kapsamında TRT World sunucusu Matthew Moore'un moderatörlüğünde "Enerji Krizlerinin Artçı Sarsıntıları: Baskı Altındaki Kurumlar" başlıklı panel düzenlendi.
Panelde Türkiye'nin enerji politikalarını değerlendiren Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Talha Köse, ülkenin önemli enerji transit noktalarından biri olduğunu belirtti. Köse, Türkiye'nin enerji köprüsü konumunu geliştirerek enerji merkezine dönüşmek istediğini ifade etti.
Enerji akışındaki kesintilerin Türkiye ile birlikte Avrupa'yı ve diğer ülkeleri de etkilediğini söyleyen Köse, Türkiye'nin enerji ve ticaret güzergâhlarını koruyabilecek kapasiteye sahip olduğunu vurguladı.
Rusya ve Orta Doğu ülkeleri dahil bütün ortaklarla iyi ilişkiler yürütmeye çalıştıklarını belirten Köse, "Bizim için en önemli şey barışın sağlanmasıdır. Sınırlarımızdan enerjinin geçmesine ihtiyacımız var." dedi.
Türkiye'nin boru hatlarını koruma kapasitesinin yanında diplomasi ve arabuluculuk alanlarına da yatırım yaptığını anlatan Köse, şu ifadeleri kullandı:
"Finansal, savunma, diplomatik ve arabuluculuk kabiliyetlerimizle Orta Doğu, Orta Asya ve Hazar ülkelerine burada gerçek bir enerji merkezini hayata geçirme niyetinde olduğumuzu gösteriyoruz. Bütün bunlar farklı yetkinlikler gerektiriyor ve Türkiye tüm bu alanlarda yatırım yaparak başarısını ortaya koyuyor."
Köse, Türkiye'nin enerji krizleri sırasında diğer aktörlere destek vermeye hazır olduğunu da belirtti.
AVRUPA'NIN ENERJİ FATURASI 150 MİLYAR AVROYU AŞTI
Eski AB Komisyonu Enerjiden Sorumlu Üyesi Kadri Simson, Avrupa ülkelerinin fosil yakıt ithalatına yüksek düzeyde bağımlı olduğunu söyledi.
Küresel fiyat dalgalanmalarının Avrupa ekonomisine yansıdığını belirten Simson, bu yıl aynı miktarda fosil yakıt temin edebilmek için 150 milyar avrodan fazla ek ödeme yapıldığını açıkladı.
Simson, 2022'deki enerji krizine de değinerek şöyle konuştu:
"Bu yıl Avrupalılar, (temin etmeleri gereken) aynı miktardaki fosil yakıt için 150 milyar avrodan fazla ekstra ödeme yaptı. 2022 yılının çok daha kötü olduğunu da hatırlatmam gerekir. Çünkü o dönemde Avrupalılar ithalat için 600 milyar avroyu aşkın ödeme yapmıştı. Bunun nedeni Rusya'nın Ukrayna'ya karşı geniş çaplı savaşını başlattığında, Avrupalıların doğal gaz arzını da kesmesiydi."
Rusya'dan gelen doğal gazın kesilmesinin ardından Avrupa'nın alternatif tedarikçilere yöneldiğini anlatan Simson, Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaşan Güney Gaz Koridoru'nun önemine işaret etti.
Simson, "Bu bağlamda Türkiye çok önemli bir rol oynuyor. Çünkü tam zamanında devreye giren ve Azerbaycan'ı Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlayan Güney Gaz Koridoru, çok kısa sürede maksimum kapasite sağlayabildi." ifadelerini kullandı.
Rusya'dan sağlanan gaz miktarının büyüklüğüne dikkat çeken Simson, hiçbir üreticinin bu açığı tek başına karşılayamadığını belirtti.
Avrupa'nın yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırdığını söyleyen Simson, rüzgâr ve güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payının bütün fosil yakıt santrallerinin toplam üretimini geçtiğini aktardı.
MOLDOVA'DA RUS GAZINA BAĞIMLILIK SIFIRLANDI
Panelde söz alan eski Moldova Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri ile Avrupa Entegrasyonu Bakanı Nicu Popescu, ülkesinin Rusya-Ukrayna Savaşı öncesinde de enerji sorunlarıyla karşılaştığını anlattı.
2022'de Moldova'ya doğal gaz arzının fiilen durduğunu belirten Popescu, Rus gazına bağımlılığı ortadan kaldırmak zorunda kaldıklarını söyledi.
Popescu, "Dolayısıyla Moldova'da Rus gazına olan yüzde 100 bağımlılıktan yüzde 0 bağımlılığa geçmek zorunda kaldık. Bunu 2-2,5 yıl içinde başardık." dedi.
Moldova ve Ukrayna'nın Rusya'nın geniş çaplı işgale başladığı gece Rus elektrik şebekesinden ayrılarak Avrupa elektrik şebekesine bağlandığını belirten Popescu, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırdıklarını ifade etti.
Popescu, "3 yıl içinde yenilenebilir elektrik oranımızı yüzde 3'ten yüzde 30'a çıkardık." bilgisini paylaştı.
Cenevre Güvenlik Politikası Merkezi (GCSP) Uluslararası Güvenlik Diyaloğu Departmanı Direktörü Alexandra Matas ise enerji sorunlarının jeopolitik gelişmelerle bağlantısına değindi.
Diplomasinin siyasi anlaşmazlıkların çözümünde yeterince kullanılmadığını savunan Matas, müzakerelerin yalnızca dost ülkeler arasında yürütülmemesi gerektiğini belirtti.
Türkiye'nin arabuluculuk çalışmalarını olumlu değerlendiren Matas, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Peki buradan çıkan ve halen olumlu gördüğüm iki gelişme nedir? Birincisi, arabuluculuk çabalarında çok aktif olan Türkiye gibi yeni aktörlerin artan rolü. İkincisi ise gayriresmi diplomasinin (diplomatik diyalog) artan kullanımıdır."
