Doğu Akdeniz'de askeri faaliyetler ve denizaltı kablo projeleri nedeniyle deniz yetki alanları tartışması yeniden gündeme geldi. Yunanistan, Fransa, İtalya ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY) katılımıyla Meis Adası'nın güneyinde planlanan Eunomia tatbikatı ile Kıbrıs'ın batısındaki deniz tabanı araştırmaları aynı döneme denk geldi. Türkiye, bazı çalışma alanlarının kendi kıta sahanlığı içinde bulunduğunu belirterek NAVTEX duyurularıyla itirazını bildirdi. Tartışmanın odağında, denizaltından geçirilecek elektrik ve veri kablolarının güzergâhını belirlemeye yönelik çalışmalar bulunuyor.
DOĞU AKDENİZ'DE DENİZ TABANI ARAŞTIRMALARI GÜNDEMDE
Doğu Akdeniz'de planlanan araştırmalar, denizaltına yerleştirilecek elektrik ve iletişim kabloları için uygun güzergâhları belirlemeyi amaçlıyor.
Bu kapsamda deniz tabanının derinliği, yüzey şekilleri ve jeolojik yapısı incelenecek. Kayalık alanlar, dik yamaçlar ve kablo döşenmesini zorlaştırabilecek noktalar tespit edilecek.
Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasında kurulması planlanan elektrik bağlantısı için Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo'nun görev yapması öngörülüyor.
Geminin çok ışınlı sonar, yan taramalı sonar, manyetometre ve görüntüleme sistemleri kullanarak deniz tabanını incelemesi planlanıyor.
Proje belgelerinde bazı noktalardan karot örnekleri alınabileceği de belirtiliyor. Araştırma sahasının bir bölümü yaklaşık 700 metre derinliğe ulaşıyor.
İKİ AYRI KABLO PROJESİ TARTIŞILIYOR
Bölgede deniz yetki alanları tartışmasına konu olan iki ayrı proje bulunuyor.
Bunlardan ilki, Great Sea Interconnector (GSI) adı verilen elektrik bağlantısı projesi.
Yaklaşık 1,9 milyar avro değerindeki proje, Yunanistan ile Güney Kıbrıs'ın elektrik şebekelerini denizaltı kablosuyla birbirine bağlamayı amaçlıyor. Bağlantının ilerleyen aşamada İsrail'e uzatılması hedefleniyor.
Projenin güzergâh araştırmalarını yeniden başlatmak isteyen Fransız şirketi Nexans, Yunan makamlarına başvurdu. Atina yönetimi, gerekli izinlerin alınmasının ardından çalışmaların başlayabileceğini bildirdi.
İkinci proje ise East to Med Corridor (EMC) olarak bilinen veri kablosu hattı.
Suudi Arabistan'dan başlayarak Akdeniz üzerinden Avrupa'ya ulaşması planlanan projenin deniz tabanı araştırmaları da anlaşmazlığın gündeminde yer alıyor.
Kıbrıs makamları, bu projeyle bağlantılı jeofizik çalışmalar için 21 Ekim-2 Kasım 2026 tarihleri arasında araştırma duyurusu yaptı.
TÜRKİYE'DEN KITA SAHANLIĞI İTİRAZI
Türkiye, denizaltı kabloları için araştırma yapılması planlanan bazı bölgelerin kendi kıta sahanlığı içinde bulunduğunu savunuyor.
Ankara, söz konusu alanlarda yürütülecek çalışmaların önceden Türkiye ile koordinasyon sağlanarak gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Bu kapsamda yayımlanan denizcilik duyurularına karşı NAVTEX aracılığıyla yetki itirazı bildirildi.
Yunanistan ise araştırmaların kendi yetki alanında veya ilgili projeler için izin verilen bölgelerde yürütüldüğünü savunuyor.
İki ülke arasındaki görüş ayrılığının temelinde, Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığı ve deniz yetki alanlarının sınırlandırılması bulunuyor.
Atina yönetimi, Türkiye'nin 2019 yılında Libya ile imzaladığı deniz yetki alanları mutabakatını tanımıyor.
Ankara ise bu mutabakatın kapsadığı alanlarda gerçekleştirilecek faaliyetlerde Türkiye'nin deniz yetki alanlarına ilişkin haklarının gözetilmesi gerektiğini vurguluyor.
DÖRT ÜLKENİN TATBİKATINA NAVTEX YANITI
Deniz tabanı araştırmalarına ilişkin tartışmalar sürerken Doğu Akdeniz'de dört ülkenin katılımıyla planlanan Eunomia tatbikatı da gündeme geldi.
Yunanistan, Fransa, İtalya ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin katılacağı tatbikat için Meis Adası'nın güneyinde denizcilik duyurusu yayımlandı.
Türkiye, söz konusu duyuruya 16 Ekim'de Antalya NAVTEX istasyonu üzerinden karşılık verdi.
Ankara, tatbikat alanına ilişkin duyurunun kapsadığı bölgede Yunanistan'ın bildirim yapma yetkisine itiraz etti.
Tatbikatın 19 Ekim'deki bölümünde gerçek mühimmatla atışların yanı sıra hava ve deniz unsurlarının faaliyet göstermesi planlandı.
Askeri faaliyetlerin gerçekleştirileceği alanın, elektrik kablosu projesi için öngörülen deniz tabanı araştırma güzergâhıyla kesişmesi iki konuyu aynı dönemde gündeme taşıdı.
Doğu Akdeniz'deki gelişmeler, Türkiye ile Yunanistan'ın deniz yetki alanlarına ilişkin farklı görüşlerinin hem askeri faaliyetlerde hem de enerji ve iletişim projelerinde etkisini sürdürdüğünü ortaya koydu.
