Ekonomist Levent Işık, küresel gelişmelere ilişkin Manşet Haber'e yaptığı değerlendirmede, son dönemde art arda yaşanan jeopolitik ve ekonomik krizlerin birbirinden bağımsız okunamayacağını belirtti. Işık, üretim, enerji ve güvenlik alanlarında eş zamanlı bir kırılma yaşandığını söyledi.
İRAN–ABD GERİLİMİ BÖLGESEL RİSKİ BÜYÜTÜYOR
İran’da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan protestoların, uluslararası boyut kazandığına dikkat çeken Işık, Washington’dan gelen “dayanın” mesajları ile Tahran’ın sert karşılıklarının gerilimi yeni bir aşamaya taşıdığını ifade etti. Işık, İran’ın “vurursanız bölgedeki ABD üsleri hedef olur” yönündeki açıklamalarının, çatışmanın yalnızca iki ülke arasında kalmayabileceğine işaret ettiğini vurguladı.
ÇİN’İN TİCARET FAZLASI KÜRESEL EKONOMİYİ ZORLUYOR
Çin ekonomisine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Levent Işık, 2025 verilerinin küresel denge açısından kritik olduğunu söyledi. Çin’in ihracatının yaklaşık 3,7 trilyon dolar seviyesine ulaştığını, ticaret fazlasının ise 1,19 trilyon dolar bandına dayandığını hatırlatan Işık, bu büyüklüğün dünya sanayisi üzerinde ciddi baskı yarattığını dile getirdi.
“BU SADECE REKABET DEĞİL, STRATEJİK BİR MODEL”
Işık, Çin’de klasik piyasa dengelerinin tam olarak işlemediğini belirterek, kur rejimi, sermaye hareketleri ve kredi yönlendirmeleri yoluyla rekabet gücünün devlet eliyle korunduğunu söyledi. Çin’in üretim yapısının artık montaj sanayisini aşarak, tam entegre sanayi zincirine dönüştüğünü ifade etti.
ABD’DEN ÇOK KATMANLI KARŞI HAMLE
ABD’nin Çin’e karşı yalnızca tarifelerle değil; teknoloji kısıtları, tedarik zinciri baskıları, enerji hatları ve güvenlik mimarileri üzerinden çok cepheli bir strateji yürüttüğünü belirten Işık, bu yaklaşımın küresel gerilimi artırdığını kaydetti.
İRAN, ENERJİ VE CAYDIRICILIK MERKEZİNDE
İran’ın, yaptırımlar altında olmasına rağmen küresel enerji sisteminin en kritik fay hatlarından birinde yer aldığını vurgulayan Işık, Çin açısından İran’ın yalnızca siyasi değil, aynı zamanda stratejik bir enerji tedarikçisi olduğunu söyledi. Bu nedenle İran’daki her gelişmenin küresel etkiler doğurduğunu ifade etti.
SURİYE’DEKİ ÇATIŞMALAR SADECE YEREL DEĞİL
Suriye’de merkezi yönetim ile PYD/SDG hattı arasında yeniden alevlenen çatışmaları da değerlendiren Işık, bu sürecin artık yerel bir güvenlik meselesi olarak görülemeyeceğini söyledi. Bölgedeki petrol sahaları, güvenlik dengeleri ve ABD’nin sahadaki varlığının çatışmayı uluslararası bir zemine taşıdığını belirtti.
TÜRKİYE İÇİN EKONOMİK VE GÜVENLİK RİSKLERİ
Levent Işık, bölgedeki gerilimin Türkiye’ye etkilerinin kaçınılmaz olabileceğini ifade etti. Özellikle İran kaynaklı olası bir göç hareketinin, konut piyasasından iş gücü dengesine kadar birçok ekonomik kanalı etkileyebileceğini dile getirdi.
ARKTİK VE GRÖNLAND YENİ REKABET ALANI
Işık, Arktik bölgesinin küresel ısınma ile birlikte stratejik önem kazandığını belirterek, Grönland gibi coğrafyaların yalnızca doğal kaynaklar açısından değil; erken uyarı ve savunma sistemleri bakımından da kritik hale geldiğini söyledi.
FİNANSAL PİYASALARDA GERİLİMİN ETKİSİ
Jeopolitik stresin finansal piyasalara da hızla yansıdığını vurgulayan Işık, teminat artışları ve kaldıraç sınırlamalarının piyasalardaki dalgalanmayı artırdığını belirtti. Bu durumun, jeopolitik risklerin ekonomik etkilerini hızlandırdığını kaydetti.
“DÜNYA AYNI ANDA ÜÇ DÜZENDE YENİDEN ŞEKİLLENİYOR”
Ekonomist Levent Işık, dünya genelinde üretim, enerji ve güvenlik düzenlerinin aynı anda yeniden kurulduğunu ifade ederek, bu sürecin önümüzdeki dönemde küresel ekonomiyi ve bölgesel dengeleri daha da belirleyici hale getireceğini söyledi.
Haber Merkezi: Melisa Altuntaş
