ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşta ilk haftanın sonuna yaklaşılırken, çatışmanın askeri ve ekonomik sonuçları da tartışılmaya devam ediyor. Ekonomist Levent Işık, Manşet Haber için yaptığı değerlendirmede savaşın arka planında enerji rekabeti, küresel güç dengeleri ve jeopolitik hesapların bulunduğunu söyledi.
“ABD BEKLEDİĞİ TESLİMİYET MODELİNİ BULAMADI”
Savaşın ilk günlerinde oluşan tabloyu değerlendiren Levent Işık, Washington yönetiminin İran konusunda ciddi bir stratejik yanılgıya düştüğünü belirtti.
Işık, “ABD ve özellikle Trump yönetimi, daha önce farklı coğrafyalarda uygulanan baskı ve teslim alma modellerinin İran’da da işe yarayacağını düşündü. Ancak sahadaki gelişmeler bunun böyle olmadığını gösterdi” ifadelerini kullandı. ABD yönetimi içinde de görüş ayrılıklarının ortaya çıktığını belirten Işık, savaşın gerekçesi ve hedefleri konusunda net bir stratejinin bulunmadığını söyledi.
“SAVAŞIN ARKASINDA ENERJİ VE JEOPOLİTİK REKABET VAR”
Levent Işık, savaşın yalnızca askeri bir kriz olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, çatışmanın arka planında küresel enerji ve güç rekabetinin bulunduğunu dile getirdi.
Işık, “Bu savaşın arkasında birkaç temel motivasyon var. Bunlardan biri enerji kaynakları üzerindeki kontrol mücadelesi. Diğeri ise Çin ile İran arasındaki enerji iş birliklerinin Washington açısından stratejik bir tehdit olarak görülmesi” dedi. Küresel finans sistemi içindeki rekabetin de bu süreci etkilediğini savunan Işık, uluslararası güç dengelerinin yeniden şekillenmekte olduğunu ifade etti.
“HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİN MERKEZİNDE”
Enerji hatlarının güvenliği konusuna da değinen Işık, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin küresel ekonomi açısından kritik olduğunu söyledi.
Işık, “Dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan her gelişme petrol ve doğal gaz piyasalarını doğrudan etkiliyor. Bölgedeki tanker trafiğinin aksaması küresel enerji fiyatlarında yeni dalgalanmalara yol açabilir” değerlendirmesinde bulundu. Katar’ın LNG üretimindeki gelişmelerin de enerji piyasaları açısından yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.
“TÜRKİYE İÇİN JEOPOLİTİK RİSKLER ARTIYOR”
Levent Işık, çatışmaların uzun sürmesi durumunda Türkiye’nin de ciddi jeopolitik risklerle karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekti. Işık, savaşın yalnızca enerji fiyatları, enflasyon ve finans piyasaları üzerinde değil, bölgesel güvenlik dengeleri üzerinde de etkili olacağını belirtti. İran’da ortaya çıkabilecek bir istikrarsızlığın Türkiye açısından büyük bir göç dalgasını ve yeni güvenlik sorunlarını tetikleyebileceğini ifade eden Işık, Ankara’nın özellikle enerji hatlarının korunması ve sınır güvenliği konusunda daha güçlü stratejik adımlar atması gerektiğini söyledi. Orta Doğu’daki gelişmelerin kısa vadeli değil, uzun yıllar sürebilecek sonuçlar
