Türk Tabipleri Birliği (TTB), 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, çocuk işçiliğinin çocukları sağlıklarından, eğitimlerinden, geleceklerinden ve yaşam haklarından mahrum bırakan ciddi bir toplumsal sorun olduğunu vurguladı.
TTB İşçi Sağlığı ve İşyeri Hekimliği Kolu ile TTB Merkez Konseyi tarafından yapılan açıklamada, çocuk işçiliğinin yalnızca ekonomik bir sorun olmadığı, aynı zamanda çocukların fiziksel, zihinsel, sosyal ve ruhsal gelişimini tehdit eden bir hak ihlali olduğu belirtildi.
ÇOCUK İŞÇİLİĞİ EĞİTİM HAKKINI ENGELLİYOR
Açıklamada, çocuk işçiliğinin çocukları eğitim hayatından uzaklaştırdığı ve uzun vadede yoksulluk döngüsünü derinleştirdiği ifade edildi.
Eğitim hakkından uzak kalan çocukların ilerleyen yaşlarda düşük gelirli ve güvencesiz işlerde çalışmaya devam etme riskinin arttığına dikkat çekildi. Çocuk işçiliğinin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine de değinilen açıklamada, uzun çalışma saatleri ve düşük sosyal desteğin çocuklarda kaygı, depresyon ve travma riskini artırdığı belirtildi.
DÜNYADA 160 MİLYON ÇOCUK İŞÇİ VAR
ILO’nun 2021 verilerine göre dünya genelinde 5-17 yaş aralığında 160 milyon çocuk işçi bulunuyor. Bu sayı, her 10 çocuktan birinin çalıştırıldığı anlamına geliyor.
TTB açıklamasında, çocuk işçilerin yaklaşık yarısının sağlıklarını, güvenliklerini ve ahlaki gelişimlerini tehdit eden tehlikeli koşullarda çalıştığına dikkat çekildi.
TÜRKİYE’DE ÇOCUK İŞÇİLİĞİ ARTIYOR
TÜİK’in 2019 verilerine göre Türkiye’de 5-17 yaş aralığında 720 bin çocuğun hizmet, tarım ve sanayi sektörlerinde çalıştığı belirtildi. Bu verinin, aynı yaş grubundaki çocukların yüzde 4,4’ünün ekonomik faaliyetlerde yer aldığını gösterdiği aktarıldı.
Açıklamada, TÜİK’in 2023 verilerine göre 15-17 yaş grubunun iş gücüne katılma oranının 2020’de yüzde 16,4 iken 2023’te yüzde 22,1’e yükseldiği hatırlatıldı.
TTB, kayıt dışı ekonomi ve Mesleki Eğitim Merkezleri’ndeki çocuklar da dikkate alındığında bu sayının 4 milyonu bulduğunu ifade etti.
ÇOCUK İŞÇİ ÖLÜMLERİNE DİKKAT ÇEKİLDİ
Açıklamada, ekonomik krizler ve yoksulluğun çocukları örgün eğitimden uzaklaştırarak çalışma hayatına yönlendirdiği belirtildi.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verilerine atıf yapılan açıklamada, 2024 yılında 71 çocuk işçinin iş kazalarında yaşamını yitirdiği, bu sayının 2025 yılında 94’e ulaştığı bildirildi.
TTB ayrıca, 2013-2026 yılları arasında en az 852 çocuğun iş cinayetlerinde hayatını kaybettiğini kaydetti.
MESEM ELEŞTİRİSİ: “ÇOCUKLAR UCUZ İŞGÜCÜNE DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR”
TTB açıklamasında Mesleki Eğitim Merkezleri’ne de ayrı başlık açıldı. MESEM uygulamasıyla çocuk işçiliğinin artırıldığı savunulan açıklamada, çocukların sözde mesleki eğitim adı altında uzun saatler çalıştırıldığı, izin haklarından mahrum bırakıldığı ve işverenlere ucuz işgücü olarak sunulduğu ifade edildi.
Açıklamada, ortaöğretim kademesinde 1,5 milyona yakın çocuğun örgün eğitimin dışında kaldığı, 560 bini aşkın çocuğun ise “mesleki eğitim” adı altında sanayi, atölye ve şantiyelerde çalıştırıldığı belirtildi.
MESEM öğrencilerinin yüzde 53,6’sının işyerinde fiziksel veya psikolojik şiddet gördüğü öne sürülürken, MESEM kapsamında 18 çocuğun iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiği bildirildi.
“ÇOCUK İŞÇİLİĞİ NORMAL VE KAÇINILMAZ DEĞİLDİR”
TTB, çocuk işçiliğinin temel nedenleri arasında yoksulluk, eğitime erişim sorunları, işsizlik, iç ve dış göç, ucuz işgücü talebi ve yetersiz denetimleri gösterdi.
Açıklamada, çocuk işçiliğinin “normal” ya da “kaçınılmaz” olarak görülemeyeceği vurgulandı. Çocukları sağlıklarından, potansiyellerinden ve geleceklerinden mahrum eden çocuk işçiliğini önlemenin devletin ve kamunun görevi olduğu ifade edildi.
AİLELERE DESTEK, İŞYERLERİNE DENETİM ÇAĞRISI
TTB, çocukların çalışmak zorunda kalmasının önlenmesi için yoksul ailelere yönelik sosyal yardımların artırılması ve yetişkinlere istihdam sağlanması gerektiğini belirtti.
Açıklamada, örgün eğitimin yaygın, ücretsiz ve kaliteli olması gerektiği vurgulanırken, yoksul çocuklara burs verilmesi ve tüm öğrencilere en az bir öğün yemek desteği sağlanması çağrısı yapıldı.
Mevsimlik tarım işçilerinin çocukları için özel eğitim uygulamalarının gündeme alınması gerektiği ifade edilen açıklamada, çocuk işçi çalıştıran işyerlerinin etkin ve düzenli biçimde denetlenmesi, işverenlere ise ciddi yaptırımlar uygulanması istendi.
“MESEM UYGULAMASINA SON VERİLMELİ”
TTB, MESEM aracılığıyla çocukların ucuz işgücüne dönüştürülmesine son verilmesi gerektiğini belirtti. Açıklamada, çocuklara okullarındaki modern atölyelerde, öğretmen gözetiminde çağdaş ve bilimsel mesleki eğitim sunulması gerektiği ifade edildi.
