ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası bölgede artan gerilim ve İran’ın misilleme adımları, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara sebep oldu. Jeopolitik risklerin yükselmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçişlerine ilişkin endişeler, doğal gaz fiyatlarında hızlı artışlara neden olurken Avrupa Birliği’nin (AB) enerji güvenliği stratejisi yeniden gündeme geldi.
Küresel LNG ticareti açısından kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nda olası bir arz kesintisi ihtimali, piyasalarda tedirginliği artırarak fiyatların yukarı yönlü hareketini güçlendirdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI ENDİŞESİ LNG PİYASASINI HAREKETLENDİRDİ
Dünya LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiğinin aksayabileceği yönündeki gelişmeler, küresel enerji arzı açısından önemli riskler doğurdu.
Bölgedeki gerilim sebebiyle tanker geçişlerinin durabileceği yönündeki endişeler, küresel LNG arzında uzun süreli kesintiler yaşanabileceği ihtimalini gündeme getirerek doğal gaz piyasasında fiyat baskısını artırdı.
KATAR’DAKİ LNG KESİNTİSİ PİYASALARI SARSTI
Piyasalardaki belirsizliği artıran bir diğer gelişme ise Katar’dan geldi. Devlet enerji şirketi QatarEnergy, 2 Mart’ta Ras Laffan’daki LNG tesisinde üretimin durdurulduğunu açıkladı.
Şirket, 3 Mart’ta yaptığı yeni duyuruda kısıtlamaların kapsamını genişleterek LNG ve bağlantılı ürünlerin üretiminin de askıya alındığını bildirdi.
Küresel LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sini karşılayan Katar’daki bu kesinti, özellikle spot piyasalarda arz daralması endişelerini artırarak doğal gaz fiyatlarında hızlı yükselişe neden oldu.
AVRUPA’DA GAZ FİYATLARI 48 SAATTE SIÇRADI
Jeopolitik gerilimin etkisi Avrupa gaz piyasasında da hızlı şekilde hissedildi. Avrupa’nın en likit doğal gaz ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF’de nisan vadeli kontratlar 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,95 avro seviyesinde kapanmıştı.
Ancak artan gerilimle birlikte fiyatlar 2 Mart’ta yüzde 38,4 artışla 44,5 avroya yükseldi.
3 Mart’ta ise kontratlar yüzde 20,4 artarak 54,29 avrodan kapanırken, saldırılar öncesine göre toplam artış yaklaşık yüzde 70’e ulaştı.
AVRUPA’NIN RUS GAZINDAN UZAKLAŞMA STRATEJİSİ
Rusya-Ukrayna savaşı öncesinde Avrupa Birliği’nin doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 45’i Rusya’dan karşılanıyordu. Fakat savaş sonrası uygulanan yaptırımlar ve enerji politikalarıyla bu oran önemli ölçüde düştü.
Son verilere göre AB’nin Rusya’dan gaz tedarik oranı yüzde 13 seviyesine kadar gerilerken, Avrupa’daki doğal gaz depolarının doluluk oranı ise yaklaşık yüzde 30 civarında bulunuyor.
AB Konseyi ocak ayında aldığı kararla, Rusya’dan boru hattı gazı ve LNG ithalatının 2027 yılı sonuna kadar kademeli olarak sona erdirilmesini öngören düzenlemeyi kabul etmişti.
“AB’NİN RUS LNG YASAĞINDAN GERİ DÖNMESİ ZOR”
Araştırma kuruluşu Energy Aspects Kıdemli Avrupa Gaz Uzmanı Erisa Pasko, Avrupa’nın Rus gazından uzaklaşma stratejisinin kolay kolay değişmeyeceğini söyledi.
Pasko’ya göre Rusya ile Ukrayna arasında bir barış anlaşması yapılması halinde bile Avrupa Birliği’nin Rus LNG’sine yönelik planlanan yasağı geri çekmesi beklenmiyor.
Avrupa’nın enerji arzında esnekliğin önemli ölçüde azaldığını belirten Pasko, Orta Doğu kaynaklı uzun süreli arz kaybı yaşanması durumunda Avrupa gaz fiyatlarının Asya piyasalarıyla rekabet edebilmek için daha da yükselmek zorunda kalabileceğinin altını çizdi.
YÜKSEK GAZ FİYATLARI SANAYİYİ ZORLUYOR
Enerji maliyetlerindeki yükselişin Avrupa ekonomisi üzerinde baskı yaratabileceğini belirten Pasko, özellikle enerji yoğun sektörlerin bu durumdan daha fazla etkilendiğini dile getirdi.
Savunma sanayisindeki üretim artışı bazı alanlarda toparlanma sağlasa da kimya ve petrokimya gibi gaz yoğun sektörlerde üretim baskı altında kalmaya devam ediyor.
AVRUPA LNG’DE ABD’YE DAHA FAZLA BAĞIMLI HALE GELİYOR
Londra merkezli enerji analiz şirketi ICIS’te Küresel LNG Uzmanı Ed Cox, Avrupa’nın LNG tedarikinde ABD’nin rolünün hızla arttığını belirtti.
Cox’a göre 2026 yılında Avrupa’ya gelen LNG’nin yaklaşık yüzde 60’ının ABD’den gelmesi bekleniyor. Bu durum Rus gazından uzaklaşma hedefi açısından avantaj sağlasa da Avrupa’yı küresel piyasalardaki jeopolitik gelişmelere karşı daha kırılgan hale getirebilir.
AVRUPA LNG İTHALATINA UZUN SÜRE BAĞIMLI KALACAK
Avrupa Birliği’nin gaz talebini azaltmayı ve yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmayı hedeflediğini belirten Cox, buna rağmen kıtanın uzun yıllar boyunca LNG ithalatına ihtiyaç duymaya devam edeceğini belirtti.
Avrupalı şirketlerin Katar LNG altyapısında uzun vadeli yatırımları bulunduğunu hatırlatan Cox, Avrupa’nın Katar’dan istikrarlı LNG akışının sürmesini önemli gördüğünü ifade etti.
Yeni LNG projeleri devreye girse de bu projelerin Katar’ın ihracat kapasitesine ulaşmasının zor olduğunu belirten Cox, Katar kaynaklı olası arz kesintilerinin küresel LNG piyasasında geniş çaplı etkiler yaratabileceğini sözlerine ekledi.
Kaynak: AA
