29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanına uzanan Millî Mücadele'de yalnızca cephedeki askerler değil, Anadolu'nun farklı bölgelerinde görev yapan kadınlar ve erkekler de önemli sorumluluklar üstlendi. Bazıları işgal kuvvetlerine karşı silahlı birlikler kurdu, bazıları cepheye mühimmat taşıdı. Kimileri ise istihbarat topladı veya çocuk yaşta savaşın içinde yer aldı.
Tayyar Rahmiye, Nezahat Onbaşı, Halime Çavuş, Asker Saime, Yahya Kaptan, İpsiz Recep, Gâvur Mümin ve Köprülülü Hamdi Bey, Millî Mücadele'de farklı görevler üstlendi. Bu az bilinen 8 kahramanın hikâyesi, Cumhuriyet'in 103. yılında yeniden hatırlanıyor.TAYYAR RAHMİYE: FRANSIZ İŞGALİNE KARŞI MÜCADELE ETTİ
Rahime Hatun, Tayyar Rahmiye adıyla Güney Cephesi'nin kadın kahramanları arasında yer aldı. Osmaniye'deki Fransız işgaline karşı direnişe katılan Rahime Hatun, gönüllü birliklerde görev üstlendi.
9. Tümen bünyesinde gönüllü bir müfrezeye komutanlık eden Rahime Hatun'un bulunduğu birlik, 1 Temmuz 1920'de Osmaniye'deki Fransız karargâhına yönelik saldırıya katıldı. Çatışma sırasında birliğin ilerleyişi duraksadı. Rahime Hatun, askerleri yeniden harekete geçirmek için öne çıktığı saldırı sırasında hayatını kaybetti.
NEZAHAT ONBAŞI: ÇOCUK YAŞTA CEPHEYE GİTTİ
Nezahat Baysel, 20 Ekim 1908'de İskeçe'de doğdu. Annesini küçük yaşta kaybeden Nezahat, subay babası Hafız Halit Bey'in yanında büyüdü. Nezahat Hanım, babasının görevleri nedeniyle çocukluk yıllarını askerî birlikler arasında geçirdi.
Millî Mücadele sırasında babasıyla farklı cephelerde bulunan Nezahat Onbaşı, Geyve ve Gediz'deki askerî faaliyetlere tanıklık etti. TBMM kayıtlarına göre Nezahat, İnönü muharebeleri ve Sakarya Meydan Muharebesi sırasında da cephedeydi. TBMM, Nezahat Onbaşı'nı 2013 yılında ölümünden sonra İstiklâl Madalyası ile onurlandırdı.
HALİME ÇAVUŞ: ERKEK KILIĞINDA MÜHİMMAT TAŞIDI
Halime Kocabıyık, 1898 yılında Kastamonu'nun Duruçay köyünde dünyaya geldi. Millî Mücadele başladığında ailesinden habersiz şekilde direnişe katılan Halime, saçlarını kestirip erkek kıyafetleri giyerek kimliğini gizledi. Genç kadın, askerî faaliyetlerde “Halim” adını kullandı.
Halime Çavuş, İnebolu üzerinden Anadolu'ya getirilen silah ve mühimmatın cepheye taşınmasında görev aldı. İnebolu'nun bombardımanı sırasında şarapnel parçasıyla yaralanan Kocabıyık, savaşın ardından İstiklâl Madalyası ile ödüllendirildi. Kocabıyık’ın anısı Kastamonu’daki anıt mezarında yaşatılmaya devam ediyor.ASKER SAİME: MİTİNG KÜRSÜSÜNDEN CEPHEYE UZANAN MÜCADELE
Edirne doğumlu Asker Saime, İstanbul Darülfünununda öğrenciyken 22 Mayıs 1919'da Kadıköy'deki işgal karşıtı mitingde konuşma yaptı. Hakkında tutuklama kararı çıkarılmasının ardından Anadolu'ya geçen Asker Saime, Millî Mücadele'ye katıldı. Eşi Münir Bey ile birlikte gizli teşkilatlarda ve Batı Cephesi'ndeki istihbarat faaliyetlerinde görev alan Asker Saime, İstiklâl Madalyası ile ödüllendirildi. Saime Hanım, 1 Haziran 1951'de İstanbul'da hayatını kaybetti.YAHYA KAPTAN: İSTANBUL İLE ANADOLU ARASINDAKİ HATTI KORUDU
1891 yılında Makedonya'nın Köprülü kasabasında doğan Yahya Kaptan, İstanbul ile Anadolu arasındaki haberleşme ve silah sevkiyatının güvenliğinde görev aldı. Mustafa Kemal Paşa, Nutuk'ta Yahya Kaptan'ın birliğini bölgedeki en güçlü millî müfrezelerden biri olarak nitelendirdi ve kendisini “fedakâr bir vatansever” sözleriyle andı. Yahya Kaptan, Ocak 1920'de Gebze'nin Tavşancıl köyünde İstanbul Hükümeti’nin güvenlik güçleri tarafından kuşatılarak öldürüldü.
İPSİZ RECEP: KARADENİZ'DEN KUVAYI MİLLİYE'YE UZANAN MÜCADELE
Rize doğumlu İpsiz Recep, gençliğinde denizcilikle uğraştı. Millî Mücadele sırasında Sakarya'nın Karasu ilçesinde gönüllülerden oluşan bir milis birliği kuran Recep Reis, silahlı çetelere karşı mücadele etti. İpsiz Recep, Anadolu'ya silah ve mühimmat sevkiyatına destek verdi ve sonrasında düzenli ordunun emrine girdi.
“Emice” lakabıyla da tanınan İpsiz Recep, Millî Mücadele'deki hizmetleri nedeniyle İstiklâl Madalyası ile ödüllendirildi. Recep Reis, 1928 yılında Karasu'da hayatını kaybetti.
GÂVUR MÜMİN: İŞ BİRLİKÇİ SANILIRKEN İSTİHBARAT TOPLADI
1892 yılında İzmir'de doğan Mustafa Mümin Aksoy, 1919'daki Yunan işgalinin ardından işgal kuvvetlerinin güvenini kazanarak askerî istihbarat topladı. Yunan yetkililerle yakınlığı nedeniyle “Gâvur Mümin” lakabıyla anılan Aksoy, elde ettiği bilgileri Türk tarafına ulaştırdı.
Gizli faaliyetleri ortaya çıkınca Yunan kuvvetleri tarafından tutuklanan Mustafa Mümin Aksoy, esir değişimiyle Türkiye'ye döndü. Aksoy, 24 Ocak 1948'de İzmir'de hayatını kaybetti.
KÖPRÜLÜLÜ HAMDİ BEY: AKBAŞ CEPHANELİĞİ'NE BASKIN DÜZENLEDİ
Edremit Kaymakamı Köprülülü Hamdi Bey, Kuvayı Milliye'nin silah ihtiyacını karşılamak için 26-27 Ocak 1920 gecesi Akbaş Cephaneliği'ne baskın düzenledi. Köprülülü’nün birlikleri, ele geçirilen silah ve mühimmatı Anadolu yakasına taşıdı. Mustafa Kemal Paşa'nın tebrik ettiği Hamdi Bey, kısa süre sonra Anzavur yanlısı isyancılar tarafından öldürüldü.
