Haber Ara

Milyonlarca haber arasında ara

Kışın sessiz etkisi: Ruh halimiz neden değişiyor?

Gün ışığının azalması uyku düzenini ve ruh halini etkileyebiliyor. Klinik Psikolog Gizem Karpat, kış depresyonunun belirtilerini ve alınabilecek önlemleri anlattı.

ÖZEL HABER 17.11.2026 13:37 Güncelleme: 17.11.2026 13:40 Uğur Can Bozkurt Okuma Süresi: 3 dk
Kışın sessiz etkisi: Ruh halimiz neden değişiyor?
Paylaş:
N

Kış aylarında gün ışığından daha az yararlanmak, uyku düzenini ve ruh halini etkileyebiliyor. Klinik Psikolog Gizem Karpat, gündüz yeterince doğal ışık alamamanın ve gece yoğun yapay ışığa maruz kalmanın biyolojik ritmi bozabileceğini belirtti. Karpat, özellikle iki haftadan uzun süren çökkünlük, isteksizlik ve enerji kaybının dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Sonbahar ve kış aylarında günlerin kısalmasıyla birlikte doğal ışığa maruz kalma süresi de azalıyor. Bu değişim, bazı kişilerde uyku sorunları, yorgunluk ve duygu durum değişiklikleriyle ilişkili olabiliyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Gizem Karpat, gün ışığının ruh sağlığı üzerindeki etkilerini ve yapay aydınlatmanın nasıl kullanılması gerektiğini anlattı.

GÜN IŞIĞI BİYOLOJİK SAATİ DÜZENLİYOR

Doğal ışığın beynin biyolojik saatini düzenleyen temel çevresel etkenlerden biri olduğunu belirten Karpat, gün içinde yeterince aydınlık ortamda bulunmanın önemine dikkat çekti.

Gözdeki ışığa duyarlı hücrelerin, günün hangi saatinde olunduğuna ilişkin bilgiyi beyne ilettiğini anlatan Karpat, bu sürecin uyku ve uyanıklık düzeniyle ilişkili olduğunu söyledi.

Karpat, "Beynimiz gündüz aydınlığa, gece ise karanlığa ihtiyaç duyuyor. Gün içinde yeterince gün ışığı almamak ve gece geç saatlere kadar güçlü yapay ışık altında kalmak, biyolojik ritmimizi bozarak uyku kalitemizi ve ruh halimizi olumsuz etkileyebilir." dedi.

SABAH 20-30 DAKİKA GÜN IŞIĞI ÖNERİSİ

Doğal ışığın biyolojik saat üzerindeki etkisinin D vitamini üretiminden farklı olduğunu belirten Karpat, bulutlu havalarda bile açık havadaki ışığın iç mekân aydınlatmalarından daha güçlü olduğunu ifade etti.

Uyandıktan sonraki ilk bir saat içinde açık havada 20-30 dakika geçirmenin uyku ve uyanıklık döngüsünü düzenlemeye yardımcı olabileceğini söyledi.

Karpat, bu sürenin pencere arkasında değil, doğrudan açık havada geçirilmesini önerdi.

86 BİNDEN FAZLA KİŞİNİN VERİLERİ İNCELENDİ

2023 yılında Nature Mental Health dergisinde yayımlanan araştırmada, 86 bin 772 yetişkinin verileri değerlendirildi.

Araştırmada gece yoğun ışığa maruz kalmanın depresyon, yaygın anksiyete bozukluğu ve travma sonrası stres bozukluğu gibi psikiyatrik durumlarla ilişkili olduğu belirlendi.

Gündüz daha fazla ışık alan kişilerde ise bazı ruhsal bozuklukların görülme olasılığının daha düşük olduğu saptandı.

Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren Karpat, ışığın miktarı kadar hangi saatlerde alındığının da önemli olduğunu vurguladı.

Bununla birlikte çalışmanın gözlemsel olduğuna dikkat çeken Karpat, ışık maruziyeti ile ruhsal hastalıklar arasında doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurulamayacağını belirtti.

KIŞ DEPRESYONUNUN BELİRTİLERİ NELER?

Gün ışığındaki azalmanın bazı kişilerde mevsimsel özellikli depresyon belirtileriyle ilişkili olabileceğini belirten Karpat, bu durumun sıradan bir mutsuzluk hali olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Karpat'ın dikkat çektiği belirtiler arasında şunlar bulunuyor:

  • Sürekli çökkünlük ve isteksizlik

  • Enerji kaybı ve yorgunluk

  • Normalden fazla uyuma

  • Sabahları uyanmakta zorlanma

  • Karbonhidrat tüketiminde artış

  • Sosyal ilişkilerden uzaklaşma

  • Günlük etkinliklere karşı ilgi kaybı

Her kış yorgunluğunun depresyon anlamına gelmediğini vurgulayan Karpat, belirtilerin tekrarlaması ve günlük yaşamı etkilemesi halinde uzman değerlendirmesi gerektiğini belirtti.

IŞIK TERAPİSİ NASIL UYGULANIYOR?

Mevsimsel depresyonun tedavisinde bazı hastalarda parlak ışık terapisinden yararlanılabildiğini anlatan Karpat, uygulamanın özel tıbbi cihazlarla gerçekleştirildiğini söyledi.

Fototerapide genellikle 10 bin lüks düzeyinde ışık sağlayan cihazların kullanıldığını belirten Karpat, tedavinin süresinin hekim tarafından belirlendiğini ifade etti.

Işık terapisinin kişinin kendi başına güçlü bir lamba kullanması anlamına gelmediğini vurgulayan Karpat, özellikle bipolar bozukluğu bulunan kişilerde uygunsuz uygulamaların mani veya hipomani belirtilerini tetikleyebileceği uyarısında bulundu.

İKİ HAFTAYI AŞAN BELİRTİLERE DİKKAT

Kış aylarında ruh sağlığını korumak için gün içinde doğal ışıktan yararlanılması, düzenli uyku alışkanlığının sürdürülmesi ve fiziksel aktivitenin ihmal edilmemesi öneriliyor.

Sosyal ilişkilerin korunmasının da ruh sağlığını destekleyebileceğini belirten Karpat, belirtilerin süresine dikkat çekti.

Karpat, "Ancak çökkünlük, isteksizlik, aşırı uyku ya da enerji kaybı iki haftayı aşıyor veya günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa bunun yalnızca mevsim değişikliğine bağlanmaması ve bir ruh sağlığı uzmanına başvurulması gerekir." ifadelerini kullandı.

HABER BİLGİSİ
Kaynak: Haber Merkezi Muhabir: Uğur Can Bozkurt
Yorumlar
0 yorum
Yorumlarınız editör onayından sonra yayına alınır.
Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın.
COP31'de denizler için yeni mutabakat açıklandı
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
COP31'de denizler için yeni mutabakat açıklandı
WhatsApp
İhbar Hattı