Antalya'da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi'nde, okyanusların ve denizlerin iklim değişikliğine karşı korunmasına yönelik Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı kamuoyuna duyuruldu.
Zirvenin dokuzuncu gününde açıklanan metin, deniz ekosistemlerinin korunması, kıyı bölgelerinin iklim değişikliğine karşı güçlendirilmesi ve projelerin finansmana erişiminin kolaylaştırılmasını hedefliyor.
COP31'DE ANTALYA OKYANUS VE DENİZLER MUTABAKATI
Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31), okyanusların korunmasına yönelik yeni bir çalışma açıklandı.
"Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı – Rio Sinerjisi" teması kapsamında yayımlanan Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı, mevcut iklim girişimleri arasındaki iş birliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Akdeniz kıyılarında düzenlenen ilk BM İklim Değişikliği Konferansı kapsamında hazırlanan metin, okyanus temelli çalışmaların hızlandırılmasını ve finansman imkânlarının geliştirilmesini öngörüyor.
KÜRESEL ISINMADA 1,5 DERECE HEDEFİ
Mutabakatta, Paris Anlaşması doğrultusunda küresel sıcaklık artışının sanayileşme öncesi döneme göre 1,5 dereceyle sınırlandırılmasına yönelik çabaların desteklenmesi gerektiği belirtildi.
Denizlerin korunmasına ilişkin çalışmaların birbirinden bağımsız yürütülmesi yerine mevcut girişimler arasında daha güçlü koordinasyon kurulması hedefleniyor.
Metin, yeni uluslararası yükümlülükler veya mekanizmalar oluşturulmasını öngörmüyor. Hazırlık sürecinde İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı, Trabzon Üst Düzey Etkinliği, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamındaki Okyanus Çözümleri Diyaloğu ile Tuvalu ve Fiji'de gerçekleştirilen Pasifik Pre-COP toplantılarından yararlanıldı.
Bu çalışmalar, "Mavi Ağ" olarak adlandırılan iş birliği sürecinde bir araya getirildi.
AKDENİZ'DE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ RİSKLERİ GÜNDEMDE
Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı'nda Akdeniz'in iklim değişikliğinin etkilerini yoğun biçimde yaşayan bölgeler arasında bulunduğuna işaret edildi.
Sıcak hava dalgaları, orman yangınları, kuraklık ve sellerin bölgedeki gıda güvenliği, biyolojik çeşitlilik ve kıyı yerleşimleri üzerinde tehdit oluşturduğu belirtildi.
Bu risklerin azaltılması amacıyla Akdeniz ülkelerinin ortak çalışmalarını güçlendirmesi istendi.
İstanbul'da Birleşmiş Milletler Çevre Programı Akdeniz Eylem Planı ve Barselona Sözleşmesi kapsamında İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezinin kurulması da Türkiye'nin bölgesel iş birliğine katkıları arasında gösterildi.
DENİZ SEVİYESİNDEKİ YÜKSELİŞE KARŞI UYARI
Mutabakatta okyanusların ısınması, asitlenme, oksijen seviyelerinin azalması ve deniz kirliliğinin ekosistemler üzerindeki etkileri ele alındı.
Deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olaylarının kıyı bölgelerinde yaşayan topluluklar için ciddi riskler oluşturduğu ifade edildi.
Bu gelişmelerin geçim kaynakları, gıda güvenliği ve sürdürülebilir kalkınma üzerindeki olumsuz etkilerine değinildi.
Özellikle gelişmekte olan küçük ada devletleri ile deniz seviyesine yakın kıyı bölgelerinde yaşayan nüfusun iklim değişikliğinden daha ağır etkilenebileceği vurgulandı.
2030'A KADAR DENİZ ALANLARININ YÜZDE 30'U KORUNACAK
Mutabakatta, Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi kapsamında belirlenen "30x30" hedefine yer verildi.
Bu hedef doğrultusunda 2030 yılına kadar kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30'unun etkili ve hakkaniyetli koruma yöntemleriyle yönetilmesi amaçlanıyor.
Ülkelerden, denizlerin korunmasına yönelik çalışmaları ulusal iklim politikalarına daha fazla dahil etmeleri istendi.
Ulusal Katkı Taahhütleri (NDC) ve Ulusal Uyum Planları (NAP) kapsamında deniz ekosistemlerinin korunması, kıyı dayanıklılığının artırılması ve iklim değişikliğine uyum çalışmalarının geliştirilmesi çağrısı yapıldı.
MANGROV ORMANLARI VE DENİZ ÇAYIRLARINA KORUMA ÇAĞRISI
Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı, karbon depolama kapasitesine sahip doğal ekosistemlerin korunmasına da odaklanıyor.
Mangrov ormanları, deniz çayırları, kıyı sulak alanları ve mercan resiflerinin korunması ile zarar gören alanların yeniden canlandırılması gerektiği belirtildi.
Bu ekosistemlerin biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesine ve kıyıların iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılmasına katkı sağladığı vurgulandı.
Ülkeler, doğal alanların korunmasını destekleyen uygulamaları geliştirmeye davet edildi.
BALIKÇILIK VE DENİZ ÜSTÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ VURGUSU
Mutabakatta deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımına ilişkin önerilere de yer verildi.
Sürdürülebilir balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliğinin geliştirilmesi, deniz üstü yenilenebilir enerji faaliyetlerinin sorumlu biçimde yürütülmesi ve kıyı bölgelerindeki elektrifikasyon çalışmalarının artırılması istendi.
Bu adımlarla doğal kaynakların korunması ve sera gazı emisyonlarının azaltılması hedefleniyor.
ERKEN UYARI SİSTEMLERİ GÜÇLENDİRİLECEK
Mutabakat, iklim değişikliğine uyum çalışmalarında okyanus gözlemleri, meteorolojik tahminler ve erken uyarı sistemlerinin önemine işaret ediyor.
Özellikle gelişmekte olan ülkelerin bilimsel ve teknik kapasitesinin artırılması gerektiği belirtildi.
Bu kapsamda kurumlara teknik destek verilmesi, finansmana erişimin kolaylaştırılması ve uygulanabilir projelerin hazırlanmasına yardımcı olunması çağrısı yapıldı.
OKYANUS PROJELERİNE FİNANSMAN İÇİN YENİ İŞ BİRLİĞİ
Denizlerin korunmasına yönelik projelerin finansman bulabilmesi de Antalya Mutabakatı'nın öncelikli konuları arasında yer aldı.
COP31 Başkanlığı ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğinde geliştirilen İklim Uygulama Köprüsü'nün bu süreçte kullanılabileceği ifade edildi.
Girişimle finans kuruluşları ve iklim projelerini yürüten kurumlar arasında bağlantı kurulması hedefleniyor.
Ülkeler ve ilgili kuruluşlar, mevcut ulusal, bölgesel ve uluslararası mekanizmalar aracılığıyla okyanus temelli iklim çalışmalarını ilerletmeye davet edildi.
Antalya'da kurulan ortaklıkların COP31'in ardından da sürdürülmesi ve Mavi Ağ kapsamındaki çalışmaların somut sonuçlara dönüştürülmesi istendi.