Türkiye, trafik kazalarındaki can kayıplarını azaltmak için yeni bir güvenlik modeline hazırlanıyor. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda yer alan Güvenli Sistem Yaklaşımı, sürücülerin hata yapabileceğini kabul ederek bu hataların ölümle sonuçlanmasını önlemeyi amaçlıyor. Yeni yaklaşımı, Karayolu Trafik ve Yol Güvenliği Derneği Genel Başkanı Vedat Şahin, ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü Ulaştırma Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hediye Tüydeş Yaman ve Sürüş Güvenliği Uzmanı Mert İntepe, Manşet Haber'e değerlendirdi.
TRAFİKTE GÜVENLİ SİSTEM YAKLAŞIMI NEYİ DEĞİŞTİRECEK?
Güvenli Sistem Yaklaşımı, trafik güvenliğini yalnızca sürücünün sorumluluğuna bırakmıyor. Sürücü hatalarının ölümcül sonuçlarını azaltmak için yol altyapısından hız yönetimine, araç güvenliğinden denetimlere kadar tüm sistemin birlikte işlemesini öngörüyor.
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda trafik kazaları nedeniyle meydana gelen can kaybı sayısının 4 bine düşürülmesi hedefleniyor. Bu kapsamda 115 milyon araç ve sürücü denetimi, 1400 kilometre otokorkuluk, 555 kilometre sarsma bandı ve 75 bin öğrenciye trafik eğitimi planlanıyor.ŞAHİN: 75 BİN ÖĞRENCİYE TRAFİK EĞİTİMİ YETERSİZ
Karayolu Trafik ve Yol Güvenliği Derneği Genel Başkanı Vedat Şahin, yeni yaklaşımın önemini “Sürücünün hata yapmasını kabullenmek zorundayız.” sözleriyle anlattı. Şahin, emniyet kemeri, koruyucu bariyerler ve düşük hız uygulamalarının kazaların ölümcül sonuçlarını azaltabileceğini belirtti.Denetimlerin tek başına kalıcı sonuç sağlamayacağını savunan Şahin, özellikle hız ihlallerine karşı dijital denetimlerin yaygınlaştırılmasını istedi. Şahin, trafik güvenliğinde cezaların yanı sıra eğitim ve yol altyapısının da geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Programdaki trafik eğitimi hedefini de eleştiren Şahin, “Yetmiş beş bin öğrenci hedefi çok düşük bir hedeftir.” diyerek eğitimin anaokulundan liseye kadar sürdürülmesini istedi. Yetişkinlerin çocuklara örnek olması gerektiğine dikkat çeken Şahin, bu konudaki eleştirisini şöyle dile getirdi:“Biz çocuklarımıza rol model olamıyoruz. Sadece anlatıyor ve ezberletiyoruz. Ama kendimiz uygulamıyoruz.”
Şahin, 2027'de can kayıplarının 4 bine düşürülmesinin de mevcut can kaybı eğilimi nedeniyle zor olduğunu savundu.
YAMAN: YOLLAR BAĞIMSIZ GÜVENLİK DENETİMİNDEN GEÇMELİ
ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü Ulaştırma Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hediye Tüydeş Yaman, trafik güvenliğinde denetimlerin tek başına yeterli olmadığını belirterek yol mühendisliği ve eğitimin önemine dikkat çekti. Türkiye'de bağımsız yol güvenliği denetimi konusunda eksiklikler bulunduğunu savunan Yaman, yolların henüz proje aşamasındayken incelenmesi gerektiğini vurguladı. Yaman, bu konudaki görüşlerini şu sözlerle anlattı:“Trafik güvenliği çok faktörlü bir konudur. Hiçbir şey tek başına yeterli değildir. Yollar güvenlik açısından bağımsız uzmanlar tarafından değerlendirilmeli. Bağımsız bir denetim olması gerekiyor. Biz bunu sağlayamıyoruz.”
Otokorkuluk ve sarsma bandı yatırımlarının riskli noktalara uygulanması halinde faydalı olabileceğini belirten Yaman, kurumlar arasında koordinasyon sağlayacak bağımsız bir yapı kurulmasını da önerdi. Yaman, “Karayolu Trafik Güvenliği Otoritesi gerekiyor.” dedi.Prof. Dr. Yaman, 2027'de can kayıplarının 4 bine düşürülmesi hedefinin yalnızca toplam ölüm sayısıyla değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Araç sayısı ve trafik yoğunluğunun da dikkate alınmasını isteyen Yaman, asıl ölçütün araçların katettiği mesafe olduğunu belirterek şöyle konuştu:
“Asıl şey taşıt kilometre. Mesela bir milyon taşıt kilometre ya da yüz milyon taşıt kilometrede kaç kişi ölüyor? Biz Avrupa standartlarını orada yakalıyor muyuz? Buna bakmamız lazım.”
İNTEPE: 115 MİLYON DENETİM SÜRÜCÜ ALIŞKANLIKLARINI DEĞİŞTİREBİLİR
Sürüş Güvenliği Uzmanı Mert İntepe de Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'ndaki 115 milyon denetim hedefinin sürücü alışkanlıklarını değiştirebileceğini söyledi. Denetimlerin sürekli uygulanması gerektiğini vurgulayan İntepe, “Sahada disiplin her şeyin önünde gelir.” dedi.
Programdaki akıllı ulaşım hedeflerine de değinen İntepe, yapay zekâ destekli sistemlerin trafik risklerini 10-15 dakika önceden belirleyerek sürücüleri uyarmasını önerdi. İntepe, hız sınırlarının trafik koşullarına göre değişmesi gerektiğini belirterek, şunları dile getirdi:“Bize akıllı, dinamik, değişken hız limitleri gerekiyor. 2027'de can kayıplarının 4 bine düşürülmesini mümkün. Bunun için elektronik denetim kameralarının etkin çalıştırılması, ortalama hız ölçümlerinin yaygınlaştırılması ve trafik cezalarının caydırıcılığının korunması gerekiyor.”
