hazırlayabiliyor ve saatler süren bazı işleri dakikalar içinde tamamlayabiliyor.
Bu gelişmeler şirketlerin işlerini kolaylaştırırken çalışanların geleceğine ilişkin endişeleri de artırıyor. Bir işi yapay zeka daha kısa sürede yapabiliyorsa, o işi yapan insana ihtiyaç kalacak mı?
Uluslararası araştırmalar bazı mesleklerde işlerin değişebileceğini, bazı görevlerin ise tamamen yapay zekaya bırakılabileceğini gösteriyor. Ancak bunun bütün çalışanlar için aynı sonucu doğurması beklenmiyor.
DÜNYADAKİ HER DÖRT ÇALIŞANDAN BİRİ ETKİLENEBİLİR
Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) Mayıs 2025'te yayımladığı araştırmaya göre dünya genelindeki her dört çalışandan yaklaşık biri, yapay zekadan etkilenebilecek bir meslekte çalışıyor.
Ancak bu oran, çalışanların dörtte birinin işsiz kalacağı anlamına gelmiyor. Araştırmaya göre birçok meslek tamamen ortadan kalkmak yerine değişime uğrayabilir.
Örneğin bir muhasebecinin yaptığı hesaplamalar, bir müşteri temsilcisinin cevapladığı rutin sorular veya bir ofis çalışanının hazırladığı belgeler yapay zeka tarafından oluşturulabiliyor.
Buna karşılık insanlarla iletişim kurmak, beklenmedik sorunları çözmek ve kararların sorumluluğunu üstlenmek birçok işte önemini koruyor.
EN ÇOK HANGİ MESLEKLER ETKİLENECEK?
ILO'nun araştırmasında özellikle büro ve idari işlerde çalışanların yapay zekadan daha fazla etkilenebileceği belirtiliyor.
Veri girişi, sekreterlik, muhasebe kayıtları, çağrı merkezi işlemleri ve bazı yazılım görevleri, yapay zekanın üstlenebildiği işler arasında bulunuyor.
Ancak bir mesleğin bazı görevlerinin bilgisayarlar tarafından yapılabilmesi, o mesleğin tamamen ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor.
Örneğin bir gazeteci metin hazırlarken yapay zekadan yararlanabilir. Fakat sahada bilgi toplamak, kaynaklarla görüşmek, iddiaları doğrulamak ve yayımlanan haberin sorumluluğunu üstlenmek yine insanın görevleri arasında bulunuyor.
GENÇLER İÇİN İŞ BULMAK ZORLAŞIYOR MU?
ABD'deki Stanford Üniversitesi tarafından yürütülen araştırma, yapay zekanın özellikle genç çalışanlar üzerindeki etkisine dikkat çekti.
Ağustos 2026'da güncellenen araştırmada, yapay zekadan daha fazla etkilenebilecek mesleklerde çalışan 22-25 yaş grubunun istihdamının, aynı yaşlardaki daha az etkilenen alanlarda çalışanlara kıyasla beklenen seviyenin yaklaşık yüzde 19 altında kaldığı belirlendi.
Araştırmacılar, bu durumun özellikle gençlerin işe alınmasındaki yavaşlamayla ilişkili olduğunu belirtti. Deneyimli çalışanlarda ise aynı ölçüde bir gerileme görülmedi.
Ancak bu sonuç, genç işsizliğinin dünya genelinde yüzde 19 arttığı anlamına gelmiyor. Araştırma ABD'deki belirli mesleklerde görülen değişimi ortaya koyuyor.
2030 YILINA KADAR MİLYONLARCA İŞ DEĞİŞEBİLİR
Dünya Ekonomik Forumu'nun Ocak 2025'te yayımladığı Geleceğin Meslekleri Raporu'na göre 2030 yılına kadar dünya genelinde 170 milyon yeni iş ortaya çıkabilir. Aynı dönemde 92 milyon mevcut işin ortadan kalkabileceği veya başka işlerle yer değiştirebileceği tahmin ediliyor.
Bu değişimin yalnızca yapay zekadan kaynaklanması beklenmiyor. Ekonomik koşullar, teknolojideki diğer gelişmeler ve toplumsal değişimler de tahminlerde yer alıyor.
Yeni mesleklerin ortaya çıkması ise işini kaybeden herkesin kolaylıkla yeni bir işe geçebileceği anlamına gelmiyor. Çalışanların yeni beceriler kazanması için eğitime, zamana ve maddi desteğe ihtiyaç duyulabilir.
FARUK ÇAYIR: HER MESLEK TAMAMEN ORTADAN KALKMAYACAK
Manşet Haber'in sorularını yazılı olarak yanıtlayan Alternatif Bilişim Derneği Başkanı Avukat Faruk Çayır, yapay zekanın hangi meslekleri ortadan kaldıracağından önce, hangi görevleri üstlenebileceğine bakılması gerektiğini belirtti.
Çayır, rutin metin ve veri üretimi, çağrı merkezi işlemleri, temel çeviri, veri girişi, muhasebe kontrolleri ve bazı yazılım görevlerini yapay zekadan en fazla etkilenebilecek alanlar arasında gösterdi.
Ancak bu işlerde çalışan herkesin kısa sürede işsiz kalacağı sonucuna varılamayacağını vurguladı.
Çayır'a göre insanların karar verme, yaratıcılık, sorumluluk üstlenme ve farklı durumları değerlendirme becerileri birçok meslekte önemini koruyacak.
İŞİNİ KAYBEDEN ÇALIŞAN NASIL GEÇİNECEK?
Uluslararası Para Fonu (IMF), Ocak 2024'te yayımladığı değerlendirmede dünya genelindeki işlerin yaklaşık yüzde 40'ının yapay zekadan etkilenebileceğini bildirdi.
IMF'ye göre yapay zeka bazı çalışanların işlerini kolaylaştırırken, bazı alanlarda çalışan ihtiyacını azaltabilir. Bu durum ücretlerin düşmesine veya işe alımların yavaşlamasına yol açabilir.
Faruk Çayır ise işini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalan çalışanların yeniden eğitim alabilmesi, yeni işlere geçişlerinin desteklenmesi ve gelir güvencesinin sağlanması gerektiğini belirtti.
Çayır, yapay zekanın sağladığı ekonomik kazancın yalnızca şirketlere değil, çalışanlara da yansımasının önemine dikkat çekti.
Teknoloji sayesinde işler daha kısa sürede tamamlanırken bu durumun çalışanların ücretlerine, çalışma sürelerine ve sosyal haklarına nasıl yansıyacağı da tartışılıyor.
YAPAY ZEKA İNSANIN YERİNİ TAMAMEN ALABİLİR Mİ?
Araştırmalar, yapay zekanın çalışma hayatını değiştirmeye başladığını gösteriyor. Ancak bütün mesleklerin ortadan kalkacağına ilişkin kesin bir sonuç bulunmuyor.
ILO'nun araştırmaları birçok meslekte insanların çalışmaya devam edeceğine, Stanford Üniversitesinin bulguları ise bazı alanlarda gençlerin işe alınmasının zorlaşabileceğine işaret ediyor.
Ortaya çıkan tabloya göre bazı işler azalabilir, yeni meslekler ortaya çıkabilir ve çalışanların sahip olması gereken beceriler değişebilir.
Bu nedenle yapay zekanın iş hayatındaki etkisi yalnızca teknolojinin gelişimine bağlı olmayacak. Devletlerin, işverenlerin ve çalışanların bu değişime nasıl hazırlandığı da belirleyici olacak.
Asıl soru ise şu: Yapay zeka insanların işlerini kolaylaştıran bir araç mı olacak, yoksa sağladığı ekonomik kazanç uğruna bazı çalışanlar işlerini mi kaybedecek?
YARIN MANŞET HABER'DE | 3. BÖLÜM
YAPAY ZEKA KONTROLDEN ÇIKIYOR MU?
Manşet Haber'in dört bölümlük özel dosyasının üçüncü bölümünde yapay zeka sistemlerinin insan denetiminden çıkma ihtimali, araştırmacıların sistemleri kapatma deneyleri, yapay zeka destekli dolandırıcılık yöntemleri ve banka hesaplarının güvenliği incelenecek.
