Türkiye'de çocukların okuma başarısını etkileyen etkenler üzerine yapılan bilimsel araştırma, okul ortamının önemini bir kez daha gündeme taşıdı. PIRLS 2021 Türkiye verilerini inceleyen çalışma, dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma performansıyla akran zorbalığı arasında olumsuz, okuma özgüveniyle ise olumlu bir ilişki bulunduğunu ortaya koydu. Araştırmada aile koşulları, öğrencilerin bireysel özellikleri ve sınıf ortamı birlikte değerlendirildi.
AKRAN ZORBALIĞI EN GÜÇLÜ OLUMSUZ ETKEN OLDU
Burçin Coşkun ve Selma Akol Göktaş tarafından yürütülen araştırmada, öğrencilerin okulda karşılaştıkları zorbalık deneyimleri ile okuma başarıları arasındaki ilişki incelendi. Akran zorbalığı, araştırmadaki öğrenci düzeyi değişkenleri arasında okuma başarısıyla en güçlü olumsuz ilişkiyi gösterdi. Bulgular, öğrencilerin okulda yaşadıkları sosyal sorunların akademik performanslarıyla da bağlantılı olabileceğine işaret etti.
OKUMA ÖZGÜVENİ BAŞARIDA ÖNE ÇIKTI
Çalışmada öğrencilerin kendi okuma becerilerine güvenmesi, başarıyla en güçlü olumlu ilişki gösteren öğrenci düzeyi değişkeni oldu.Okumaktan keyif alma, derslere katılım, dijital becerilere güven ve ailenin sosyoekonomik durumu da okuma başarısıyla anlamlı ilişki gösterdi. Araştırma, öğrencilerin okuma performansının yalnızca derslerde öğrendikleriyle açıklanamayacağını ortaya koydu.
SINIF ORTAMININ DA ETKİSİ İNCELENDİ
Araştırmacılar, öğretmenlerin deneyimi ve sınıflardaki eğitim imkânlarını da değerlendirdi. Sınıfta dijital cihazların bulunması, sınıf düzeyinde okuma başarısıyla en güçlü olumlu ilişki gösteren değişken olarak belirlendi.Öğretmen deneyimi, öğrencilerin yaşadığı dil güçlükleri ve okuma materyallerinin sunulması da akademik performansla ilişkili bulundu.
OKUL ÖNCESİ EĞİTİMDE DİKKAT ÇEKEN SONUÇ
Araştırmada okul öncesi eğitime katılım, ebeveynlerin okumaya ilgisi ve evde sınav dilinin konuşulma sıklığı gibi etkenler de ele alındı. Bu değişkenlerle okuma başarısı arasında, kullanılan istatistiksel modelde anlamlı bir ilişki tespit edilmedi.
TÜRKİYE'NİN OKUMA VERİLERİ YENİDEN ANALİZ EDİLDİ
Studies in Educational Evaluation dergisinde 2026 yılında yayımlanan araştırma, Uluslararası Okuma Becerilerinde Gelişim Araştırması'nın (PIRLS) 2021 Türkiye verilerine dayanıyor.
Dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma başarısı, öğrenci ve sınıf düzeyindeki değişkenlerin birlikte değerlendirildiği çok düzeyli istatistiksel yöntemle incelendi. Çalışma, çocukların okuma becerilerini değerlendirirken bireysel özelliklerin yanı sıra okul ortamının, akran ilişkilerinin ve aile koşullarının da dikkate alınması gerektiğini gösterdi.
