Fransa'da bugüne kadar yalnızca hayvanlarda görüldüğü bilinen Shamonda virüsü, ilk kez bir insanda tespit edildi. Bağışıklık sistemi ciddi ölçüde baskılanmış bir hastada ağır beyin iltihabıyla ilişkilendirilen enfeksiyonun ardından hasta hayatını kaybetti. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), virüsün insanlara nasıl bulaştığını ve toplum sağlığı açısından oluşturabileceği riski araştırıyor. Peki, Shamonda virüsü nedir, belirtileri neler ve nasıl bulaşıyor?
FRANSA'DA İLK İNSAN VAKASI DOĞRULANDI
Fransa'nın doğusunda yaşayan yaşlı bir erkek hastada Shamonda virüsü tespit edildi. DSÖ'nün 2 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre ciddi bir hastalık nedeniyle tedavi gören ve bağışıklık sistemi baskılanmış olan hastada, 23 Eylül'de nörolojik belirtiler başladı.
Hastaya 25 Eylül'de ağır beyin iltihabı (ensefalit) tanısı konuldu. Laboratuvar incelemelerinde Shamonda virüsüne ait genetik materyal belirlendi. Hasta, 8 Ekim'de hayatını kaybetti.
Sağlık yetkilileri, virüsün hastanın ölümüne ne ölçüde katkıda bulunduğunu araştırıyor. Ölümün doğrudan Shamonda virüsünden kaynaklandığı henüz kesinleşmiş değil.
SHAMONDA VİRÜSÜ NEDİR?
Shamonda virüsü, Orthobunyavirus grubunda yer alan ve başta sığır, koyun, keçi ve atlar olmak üzere çeşitli hayvanlarda görülen bir virüs. İlk kez 1965 yılında Nijerya'daki sığırlarda tespit edildi.
Avrupa'da ilk kez 2026 yazında Almanya ve İsviçre'deki hayvanlarda belirlendi. Ardından Fransa'nın da aralarında bulunduğu birçok Avrupa ülkesinde hayvan enfeksiyonları bildirildi.
Fransa'daki vaka, Shamonda virüsünün dünya genelinde laboratuvarla doğrulanan ilk insan enfeksiyonu olarak kayıtlara geçti.
SHAMONDA VİRÜSÜNÜN BELİRTİLERİ NELER?
DSÖ'nün açıklamasına göre Fransa'daki hastada görme bozukluğu, bilinç bulanıklığı, bilinç kaybı ve nöbet görüldü. Hastanın sağlık durumu ağırlaşırken beyin iltihabı gelişti.
Ancak bugüne kadar yalnızca bir insan vakası doğrulandığı için virüsün insanlarda yol açabileceği belirtiler henüz tam olarak bilinmiyor.
Hastanın bağışıklık sisteminin ciddi ölçüde baskılanmış olması da hastalığın seyrini değerlendirmeyi güçleştiriyor. Bu nedenle tek bir vakada görülen belirtilerin bütün hastalarda aynı şekilde ortaya çıkacağı söylenemiyor.
SHAMONDA VİRÜSÜ NASIL BULAŞIYOR?
Shamonda virüsünün hayvanlar arasında, Culicoides türü küçük ısırıcı sinekler aracılığıyla taşındığı biliniyor. Ancak Fransa'daki insan vakasında bulaşmanın bu yolla gerçekleştiği henüz kanıtlanmadı.
DSÖ ve Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), enfekte bir ısırıcı sineğin hastayı ısırmış olmasını en güçlü bulaşma ihtimali olarak değerlendiriyor.
Sağlık yetkilileri, hastanın yaşadığı çevredeki hayvanları, böcekleri ve diğer olası temas kaynaklarını inceliyor. Gıda kaynaklı bulaşma ihtimali düşük görülürken kan nakliyle bulaşma olasılığı da araştırıldı. İncelenen kan bağışçılarında virüs tespit edilmedi.
İNSANDAN İNSANA BULAŞIYOR MU?
Fransa Halk Sağlığı Kurumunun açıklamasına göre Shamonda virüsünün insandan insana bulaştığını gösteren herhangi bir kanıt bulunmuyor.
DSÖ de 2 Kasım tarihli bildiriminde Fransa'daki vakanın dışında başka bir doğrulanmış insan enfeksiyonu tespit edilmediğini açıkladı.
Bununla birlikte virüsün insanları ne sıklıkla enfekte edebileceği, hangi koşullarda hastalığa neden olabileceği ve sağlıklı kişilerde nasıl seyredeceği henüz bilinmiyor.
DSÖ'DEN RİSK DEĞERLENDİRMESİ
DSÖ, tek bir doğrulanmış vaka üzerinden Shamonda virüsünün genel nüfus için oluşturduğu riskin güvenilir biçimde hesaplanamayacağını bildirdi.
Fransa Halk Sağlığı Kurumu ise mevcut bilgiler doğrultusunda toplum genelinde belirlenmiş bir sağlık riski bulunmadığını açıkladı. Yetkililer, virüsün hayvanlardaki dolaşımını ve olası yeni insan enfeksiyonlarını izlemeyi sürdürüyor.
Shamonda virüsüne karşı geliştirilmiş özel bir aşı veya antiviral tedavi de henüz bulunmuyor.
Fransa'daki ilk insan vakası, Shamonda virüsünün insanları enfekte edebildiğini ortaya koydu. Ancak mevcut bulgular, insanlar arasında bir salgın başladığını göstermiyor. Araştırmalar, virüsün bulaşma yolunun ve insan sağlığı üzerindeki etkilerinin belirlenmesine odaklanıyor.
