Bilim insanlarının insan genomunda daha önce büyük ölçüde göz ardı edilen DNA bölgelerine ilişkin araştırmaları, kanser tedavisinde yeni bir yaklaşımın kapısını aralıyor. Protein üretmediği düşünülen bazı DNA bölgelerinin aslında çok küçük protein benzeri moleküller ürettiği belirlenirken, “peptidein” adı verilen bu moleküllerin bazı kanser hücrelerinin büyümesinde rol oynadığı ortaya kondu.
İnsan genomunun yaklaşık üç milyar genetik harften oluşmasına rağmen yalnızca yaklaşık 20 bin genin protein kodladığı biliniyor. Uzun süre “çöp DNA” olarak değerlendirilen bazı bölgelerin ise düzenleyici işlevlere sahip olduğu ve küçük proteinler üretebildiği araştırmalarla anlaşılmaya başlandı.
BİNLERCE GİZLİ PROTEİN ORTAYA ÇIKTI
Araştırmacılar, ribozom profilleme yöntemi sayesinde genomun daha önce protein üretmediği düşünülen binlerce bölgesinin hücrelerde okunduğunu tespit etti. Bu çalışmalar, insan hücrelerinde daha önce fark edilmemiş geniş bir küçük protein dünyası bulunduğuna işaret etti.
TransCODE konsorsiyumunun 7 binden fazla genetik bölgeyi incelediği çalışmada, bunların yaklaşık dörtte birinin peptidein üretiyor olabileceğine dair kanıt bulundu. Bu sonuç, insan hücrelerinde yaklaşık 1.700 peptidein bulunabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar, bunlardan en az 50'sinin hücrelerin günlük faaliyetlerinde önemli görevler üstlenebileceğini değerlendiriyor.
Peptideinlerin bazıları sağlıklı hücrelerde bulunurken, kanser hücrelerinde de çok sayıda farklı peptidein üretildiği belirlendi. Araştırmalarda belirli peptideinleri kodlayan DNA bölgeleri devre dışı bırakıldığında bazı meme, prostat, kolorektal ve beyin kanseri hücrelerinin büyümesinin durduğu gözlendi.
KANSER AŞISI İÇİN KULLANILIYOR
Araştırmacılar, peptideinlerin bağışıklık sistemi tarafından tanınabilmesinden hareketle yeni kanser aşıları geliştirmeye çalışıyor. Hücrelerin yüzeyinde HLA sistemi aracılığıyla sergilenen peptidein parçalarının, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasına yardımcı olabileceği düşünülüyor.
Bu yaklaşımla özellikle çocuklarda ve gençlerde görülen nadir ve agresif bir kemik kanseri olan Ewing sarkomuna karşı bir aşı geliştirildi. Aşının erken aşama klinik araştırması Fransa'daki Institut Curie ve Almanya'daki Heidelberg Üniversite Hastanesi'nin işbirliğiyle yürütülüyor.
Çalışmada 45'e kadar Ewing sarkomu hastasının tedaviyi alması planlanıyor. İlk sonuçların olumlu olması halinde daha geniş klinik araştırmalara geçilebilecek.
“DERS KİTAPLARINI YENİDEN YAZDIRABİLİR”
Hollanda'daki Prinses Máxima Pediatrik Onkoloji Merkezi'nden Dr. Sebastiaan van Heesch, araştırmaların biyoloji alanında önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Van Heesch, “Bir şeyleri abartmayı seven biri değilim ancak bunun oyunun kurallarını değiştireceğini ve ders kitaplarını yeniden yazdıracağını düşünüyorum” dedi.
Araştırmacılar, peptideinlerin kanser dışında kalp ve nörodejeneratif hastalıklar için yeni tedavi veya tanı yöntemlerinin geliştirilmesine de katkı sağlayabileceğini düşünüyor. Ancak kanser aşısı yaklaşımının klinik etkisinin daha kapsamlı çalışmalarla ortaya konması gerektiği vurgulanıyor.
