Türkiye’nin hava kirliliği karnesi yeniden çıkarıldı. Kara Rapor 2025’e göre 2024 yılında Türkiye’nin hiçbir ili Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği yıllık hava kalitesi değerlerini karşılayamadı. İnce partikül madde PM2.5 kirliliğine atfedilen erken ölüm sayısı ise 62 bin 644 olarak hesaplandı.
HER 10 ERKEN ÖLÜMDEN BİRİNDEN FAZLASIYLA İLİŞKİLİ
Raporda PM2.5 kirliliğinin 30 yaş üzerindeki nüfusta tüm ölümlerin yaklaşık yüzde 13’üyle ilişkilendirilebileceği belirtildi. Hesaplamalara göre 2023’te 63 bin 851, 2024’te ise 62 bin 644 erken ölüm PM2.5 kirliliğine atfedildi.
60 BİNDEN FAZLA HAYAT KURTARILABİLİR
Rapordaki en dikkat çekici hesaplamalardan biri, hava kirliliğinin DSÖ tarafından önerilen düzeye indirilmesi halinde ortaya çıkabilecek sağlık kazanımı oldu. PM2.5 seviyesinin yıllık ortalama 5 mikrogram/metreküpe düşürülmesi durumunda Türkiye’de her yıl 60 binden fazla erken ölümün önlenebileceği belirtildi.
2024'TE TEMİZ HAVA KRİTERİNİ KARŞILAYAN İL YOK
Kara Rapor 2025’e göre 2024’te Türkiye’de DSÖ’nün önerdiği yıllık hava kalitesi değerlerini karşılayan il bulunmadı. Partikül madde kirliliğinin yüksek seyrettiği kentler arasında Osmaniye, Iğdır ve Malatya yer aldı. Osmaniye’de yıllık ortalama partikül madde konsantrasyonunun 83,60 mikrogram/metreküpe ulaştığı ve bu seviyenin DSÖ’nün önerdiği sınırın beş katından fazla olduğu belirtildi.
ÖLÜM ORANINDA OSMANİYE ÖNE ÇIKTI
Hava kirliliğine atfedilen ölüm oranının en yüksek olduğu il yüzde 33,8 ile Osmaniye oldu. Toplam ölüm sayısında ise İstanbul, İzmir, Bursa ve Ankara ilk sıralarda yer aldı. İstanbul’da Sultangazi bölgesinde yaşayanların 2024 yılı içinde 263 gün kirli havaya maruz kaldığı raporda yer alan dikkat çekici bulgulardan biri oldu.
SAĞLIK FATURASININ YANINDA 138 MİLYAR DOLARLIK MALİYET
Raporda bu yıl ilk kez PM2.5 kirliliğinin ekonomik bedeli de hesaplandı. Buna göre hava kirliliğinin Türkiye ekonomisine yıllık maliyeti yaklaşık 138 milyar dolar. Bu tutarın 2024 yılı GSYH’sinin yaklaşık yüzde 10’una denk geldiği belirtildi.
KOAH'TAN AKCİĞER KANSERİNE KADAR ETKİ
Raporda PM2.5 kirliliğiyle ilişkilendirilen sağlık sonuçları da sıralandı. KOAH ölümlerinin yüzde 41,3’ü, iskemik kalp hastalığı ölümlerinin yüzde 27,7’si, inme ölümlerinin yüzde 27,4’ü ve akciğer kanserine bağlı ölümlerin yüzde 18,6’sı PM2.5 kirliliğiyle ilişkilendirildi. Temiz Hava Hakkı Platformu, Türkiye’de PM2.5 için bağlayıcı ulusal sınır değer belirlenmesi, ölçüm sistemlerinin güçlendirilmesi ve kirletici kaynakların azaltılması çağrısında bulundu.
