Bilim insanları, yapay zekâ kullanarak doğada daha önce görülmemiş yeni virüs tasarımları oluşturdu. Yapılan deneylerde bazı yapay virüslerin doğal örneklerden daha hızlı çoğalabildiği belirlenirken, çalışma tıp alanında yeni fırsatlar kadar güvenlik tartışmalarını da beraberinde getirdi.
Kaliforniya’daki araştırmacılar, yapay zekâ modeline DNA dizilerindeki örüntüleri öğreterek sıfırdan yeni virüs tasarımları oluşturmasını sağladı. Araştırmanın sonuçları Science dergisinde yayımlandı.
YAPAY ZEKÂ DNA DİLİNİ ÖĞRENDİ
Araştırmada kullanılan yapay zekâ modelinin, metin modellerine benzer şekilde çalıştığı ancak kelimeler yerine genetik dizileri analiz ettiği belirtildi.
Model, milyonlarca canlıdan elde edilen yaklaşık 9 trilyon nükleotitlik genetik veriyle eğitildi. Bu süreçte DNA’nın dört temel bileşeni olan A, C, G ve T dizilimlerindeki örüntüler öğrenildi.
700 BİN TASARIMDAN 16 YENİ VİRÜS ÇIKTI
Araştırmacılar, güvenli kabul edilen ve yaklaşık 100 yıldır üzerinde çalışılan bir virüsü temel alarak yapay zekâ modelini eğitti.
Model, 700 bin farklı virüs tasarımı oluşturdu. Bu tasarımlar arasından seçilen 285 örnek gerçek DNA molekülüne dönüştürülerek bakteriler üzerinde test edildi.
Deneyler sonucunda 16 tasarımın canlı ve çoğalabilir yeni virüslere dönüştüğü açıklandı. Bazı yapay virüslerin doğal virüslerden daha hızlı çoğaldığı görüldü.
TIP ALANINDA YENİ İMKÂNLAR DOĞABİLİR
Bilim insanları, yapay zekâ ile tasarlanan virüslerin gelecekte tıp ve biyoteknoloji alanında kullanılabileceğini belirtiyor.
Virüsler günümüzde gen tedavilerinde taşıyıcı olarak kullanılıyor. Sağlıklı genlerin hücrelere aktarılmasında yararlanılan bu yöntemlerin, yapay zekâ destekli yeni tasarımlarla geliştirilebileceği ifade ediliyor.
BİYOLOJİK GÜVENLİK ENDİŞELERİ ARTTI
Araştırma, yapay zekânın biyoteknolojideki kullanımına ilişkin güvenlik tartışmalarını da gündeme getirdi.
Uzmanlar, aynı teknolojinin kötü amaçlarla kullanılması hâlinde daha bulaşıcı veya tehlikeli patojenlerin tasarlanması riskine dikkat çekiyor.
Bir uzman, bu durumu, “Genomik dil modeline ‘bana daha bulaşıcı ya da daha ölümcül bir grip genomu hazırla’ diyebilirsiniz.” sözleriyle değerlendirdi.
