Türkiye’de emeklilik sistemi, sigortalının ilk işe giriş tarihi, bağlı bulunduğu sigorta statüsü, prim gün sayısı ve yaş şartına göre değişiyor. EYT düzenlemesinin ardından özellikle 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olan çalışanların gündeminde ise “kademeli emeklilik” bulunuyor. Peki kademeli emeklilik nedir, yürürlüğe girdi mi, kimleri kapsayabilir? SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamında emeklilik şartları nasıl belirleniyor?
13 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki SGK mevzuatında 9 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlara yönelik yeni ve ayrı bir “kademeli emeklilik” düzenlemesi bulunmuyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026’da TBMM’ye verdiği yanıtta da EYT kapsamında 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanların yaş şartının kaldırıldığı, 9 Eylül 1999 ve sonrasında çalışmaya başlayanların ise EYT kapsamına girmediği belirtildi.
KADEMELİ EMEKLİLİK NEDİR?
Kademeli emeklilik, çalışanların emeklilik şartlarının tek bir yaş veya prim sınırı yerine ilk sigortalılık tarihi gibi kriterlere göre aşamalı biçimde belirlenmesi anlamına geliyor.
Türkiye’de aslında mevcut sosyal güvenlik sisteminin bazı bölümlerinde de kademeli uygulamalar bulunuyor. Örneğin 5510 sayılı Kanun kapsamındaki yeni sigortalılarda emeklilik yaşı, gerekli prim gününün 2036’dan sonra tamamlanması halinde aşamalı olarak yükseliyor ve 2048 itibarıyla kadın ve erkek için 65 yaşta eşitleniyor.
Ancak kamuoyunda son yıllarda kullanılan “kademeli emeklilik” ifadesi daha çok 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında işe başlayanlara EYT sonrasında daha erken emeklilik imkânı sağlayacak olası yeni bir düzenlemeyi ifade ediyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKTI MI?
Hayır. 13 Ekim 2026 itibarıyla 1999-2008 döneminde ilk kez sigortalı olanlar için yeni bir kademeli emeklilik sistemi yürürlüğe girmiş değil.
Konu TBMM’de soru önergeleri ve çeşitli siyasi taleplerle gündeme gelmeye devam ediyor. Ocak 2026’da verilen bir soru önergesinde de 8 Eylül 1999 sonrasında işe başlayanlara kademeli emeklilik hakkı tanınması gündeme getirildi. Bakanlığın haziran ayında verdiği yanıtta ise mevcut EYT kapsamı hatırlatıldı ve 9 Eylül 1999’dan itibaren ilk kez çalışmaya başlayanların EYT kapsamında olmadığı belirtildi.
Dolayısıyla internette yer alan “kademeli emeklilik tablosu kesinleşti”, “şu yaşta emeklilik geldi” veya “1999-2008 arasına yeni hak tanındı” şeklindeki tablolar, yeni bir kanun yürürlüğe girmediği sürece mevcut emeklilik şartlarının yerini almıyor.
EYT KİMLERİ KAPSIYOR?
2023 yılında yürürlüğe giren 7438 sayılı düzenlemeyle, 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olan ve ilgili mevzuattaki diğer şartları sağlayan kişilerin emeklilikte yaş şartı kaldırıldı.
Düzenleme yalnızca yaşı kaldırdı. Sigortalılık süresi, hizmet süresi ve prim ödeme gün sayısı gibi diğer koşullar devam ediyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da 2026 tarihli resmi yanıtında prim gün şartlarında değişiklik yapılmadığını vurguladı.
SSK kapsamında EYT’lilerin gerekli prim gün sayısı ilk sigorta giriş tarihine göre değişebiliyor. Bağ-Kur’da 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlardan ilgili şartları taşıyan kadınlarda 20, erkeklerde 25 tam yıl prim şartıyla yaş koşulu aranmadan aylık bağlanabiliyor. Kamu görevlilerinde de kapsama giren kadınlar için 20, erkekler için 25 fiili hizmet yılı esas alınıyor.
9 EYLÜL 1999 SONRASI İŞE GİRENLER NASIL EMEKLİ OLUYOR?
EYT tartışmalarının ardından kademeli emeklilik talebinin merkezinde bu dönem bulunuyor.
Mevcut SGK kurallarına göre 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez 4/A, yani SSK kapsamında çalışmaya başlayanlarda iki temel seçenek bulunuyor.
Kadınların 58, erkeklerin 60 yaşını doldurarak 7000 prim günü tamamlaması gerekiyor. Alternatif olarak yine kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartıyla 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4500 prim günü üzerinden emeklilik mümkün olabiliyor.
BAĞ-KUR’DA 1999-2008 ARASI EMEKLİLİK ŞARTLARI
4/B yani Bağ-Kur kapsamında 8 Eylül 1999 sonrasından 30 Nisan 2008’e kadar ilk kez sigortalı olanlarda şartlar SSK’dan farklı.
SGK’ya göre bu dönemdeki kadın sigortalılar 58, erkek sigortalılar 60 yaşını doldurup 25 tam yıl prim ödeyerek emekli olabiliyor.
Bir diğer seçenek ise kadınlarda 60, erkeklerde 62 yaş ve en az 15 tam yıl prim ödemesi.
MEMURLARDA EMEKLİLİK NASIL HESAPLANIYOR?
4/C kapsamında emeklilik şartlarında da ilk göreve başlama tarihi büyük önem taşıyor.
SGK verilerine göre 8 Eylül 1999 ve öncesinde kapsama giren kamu görevlilerinde EYT düzenlemesiyle yaş koşulu kaldırıldı. Kadınlarda 20, erkeklerde 25 fiili hizmet yılını tamamlayanlar diğer şartları da taşımaları halinde yaş beklemeden emeklilik hakkından yararlanabiliyor.
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 dönemindekilerde ise kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 25 yıllık hizmet süresi öne çıkıyor. SGK ayrıca 30 Nisan 2008’den önce sigortalı olanlar için 15 yıllık fiili hizmet ve 61 yaş üzerinden de aylık hakkı bulunduğunu belirtiyor.
2008 SONRASI EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER?
2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanlarda 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sistem belirleyici.
4/A kapsamındaki çalışanlarda temel prim şartı 7200 gün. Bu şartın 31 Aralık 2035’e kadar yerine getirilmesi halinde emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak uygulanıyor.
4/B ve 4/C kapsamındaki sigortalılarda ise temel prim şartı 9000 gün. Prim şartının 2035 sonuna kadar tamamlanması halinde kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş sınırı geçerli.
2036’DAN SONRA EMEKLİLİK YAŞI KADEME KADEME ARTIYOR
Mevcut sistemde gerçek anlamda yürürlükte olan önemli kademelerden biri 2036 sonrasındaki yaş artışı.
4/A’da 7200, 4/B ve 4/C’de 9000 günlük prim şartının tamamlandığı tarihe göre yaş sınırı şöyle yükseliyor:
| Prim şartının tamamlandığı dönem | Kadın | Erkek |
|---|---|---|
| 2035 sonuna kadar | 58 | 60 |
| 2036-2037 | 59 | 61 |
| 2038-2039 | 60 | 62 |
| 2040-2041 | 61 | 63 |
| 2042-2043 | 62 | 64 |
| 2044-2045 | 63 | 65 |
| 2046-2047 | 64 | 65 |
| 2048 ve sonrası | 65 | 65 |
Böylece mevcut mevzuata göre emeklilik yaşı 2048’den itibaren kadın ve erkeklerde 65’te eşitleniyor.
KISMİ EMEKLİLİK NEDİR?
Emeklilik sisteminde her çalışan için tek seçenek yüksek prim gününü tamamlamak değil. Belirli koşullarda daha az prim günüyle ancak daha yüksek yaşta emeklilik imkânı da bulunuyor.
5510 kapsamındaki yeni sigortalılarda 5400 gün üzerinden yaşlılık aylığı seçeneği bulunuyor. 2035 sonuna kadar bu şartı sağlayanlarda genel olarak kadınlarda 61, erkeklerde 63 yaş sınırı uygulanıyor. Sonraki dönemlerde yaş kademeli olarak yükseliyor. 4/A’da ilk sigorta başlangıç yılına bağlı olarak 5400 güne ulaşılıncaya kadar geçiş dönemi prim şartları da bulunuyor.
Bu nedenle “daha az primle emeklilik” her zaman “daha erken emeklilik” anlamına gelmiyor.
EMEKLİLİKTE NEDEN İLK SİGORTA TARİHİ BU KADAR ÖNEMLİ?
Türkiye’de emeklilik hesabında ilk sigorta başlangıcı, kişinin hangi mevzuat ve geçiş hükümlerine tabi olduğunu belirleyen temel unsurlardan biri.
8 Eylül 1999 ve öncesi, 9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arası ve 2008 sonrası dönemlerde farklı yaş, prim ve hizmet süresi şartları uygulanıyor.
Aynı prim gününe sahip iki çalışanın ilk sigorta tarihleri farklı olduğunda emeklilik tarihleri de önemli ölçüde değişebiliyor. Kademeli emeklilik tartışmasının temel nedeni de 8 Eylül 1999 sınırının hemen öncesi ve sonrasındaki çalışanların tabi olduğu koşullar arasındaki fark.
4/A, 4/B VE 4/C NE DEMEK?
Emeklilik hesabı yapılırken çalışanın hangi statüde sigortalı olduğu da önem taşıyor.
4/A, bir işverene bağlı çalışan ve geçmişte SSK olarak bilinen grubu; 4/B, kendi adına çalışan esnaf, şirket ortağı ve eski Bağ-Kur kapsamındaki sigortalıları; 4/C ise kamu görevlilerini kapsıyor.
Bu grupların özellikle prim gün şartları ve geçiş hükümleri birbirinden farklı olabiliyor.
NE ZAMAN EMEKLİ OLACAĞIM NASIL ÖĞRENİLİR?
Emeklilik tarihi yalnızca doğum yılına bakılarak belirlenemiyor. İlk sigorta tarihi, toplam prim günü, sigortalılık statüsü, farklı statülerde geçen hizmetler ve bazı özel durumlar hesabı değiştirebiliyor.
SGK, 4/A, 4/B ve 4/C sigortalıları için “Ne Zaman Emekli Olabilirim?” uygulamaları sunuyor. Emeklilik şartlarını tamamlayan sigortalılar aylık başvurularını e-Devlet üzerinden de gerçekleştirebiliyor.
SGK ayrıca 4/A ve 4/B sigortalıları için emekli aylığı hesaplama hizmeti de sunuyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK GELİRSE KİMLERİ ETKİLEYEBİLİR?
Bugünkü tartışmaların odağında ağırlıklı olarak 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigorta başlangıcı bulunanlar yer alıyor. Ancak bu gruba hangi yaş ve prim şartlarının uygulanacağı konusunda yürürlüğe girmiş yeni bir kanun bulunmadığı için kesin bir yaş tablosundan söz etmek mümkün değil.
Olası bir düzenlemenin kapsamı, yaş sınırları, prim günü, kadın ve erkekler arasındaki farklar veya 4/A, 4/B ve 4/C statülerine nasıl uygulanacağı ancak yasalaşmış bir düzenlemeyle kesinleşebilir.
Bu nedenle kademeli emeklilik konusunda hazırlanan olası tabloların mevcut haklarla değil, teklif veya beklentilerle ilgili olduğu ayrımının yapılması gerekiyor.
