International IDEA’nın 174 ülkeyi incelediği rapor, ABD’de demokrasi göstergelerinin son 50 yılın en düşük seviyesine indiğini ortaya koydu. Dünya genelinde ise demokratik gerileme yaşayan ülkelerin sayısı, üst üste 11’inci yılda ilerleme kaydedenleri aştı.
DEMOKRASİDE GERİLEME 11 YILDIR SÜRÜYOR
Stockholm merkezli Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsünün (International IDEA) yıllık Küresel Demokrasi Durumu raporu, 1975’ten bu yana izlenen göstergeleri değerlendiriyor.
Raporda, 2025’in demokratik gerileme yaşayan ülkelerin sayısının gelişme gösterenleri aştığı üst üste 11’inci yıl olduğu belirtildi. Bu dönem, kuruluşun kayıtlarındaki en uzun kesintisiz düşüş olarak değerlendirildi.
HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜNDE 71 ÜLKE DÜŞÜK PERFORMANS GÖSTERDİ
Hukukun üstünlüğü, 2025’te küresel demokrasinin en zayıf alanı olarak öne çıktı. İncelenen ülkelerin yüzde 41’ini oluşturan 71 ülke bu başlıkta “düşük performanslı” kategorisinde yer aldı.
Aynı alanda 29 ülkede gerileme kaydedildi. Yargı bağımsızlığı, güvenilir seçimler, ifade ve basın özgürlüğü ile adalete erişim göstergelerinin de dünya genelinde en az 30 yılın en düşük seviyesine indiği bildirildi.
RAPORDA TRUMP YÖNETİMİNE ELEŞTİRİ
Raporda, ABD’deki siyasi gelişmelerin küresel demokratik aşınmayı derinleştirdiğini savunuldu. Donald Trump’ın yürütme gücünü hızla kendi elinde topladığını belirten yazarlar, bu gücün kişisel hedefler ve siyasi rakiplere karşı kullanıldığı değerlendirmesini yaptı.
Rapora göre bu gelişmeler, hem ABD içinde hem uluslararası alanda hukukun üstünlüğünü zayıflattı; ittifaklar ve çok taraflı iş birliği üzerinde baskı oluşturdu.
“DEMOKRASİLER BOZULDUKÇA ÇATIŞMA RİSKİ ARTIYOR”
International IDEA Genel Sekreteri Kevin Casas-Zamora, demokratik kurumların zayıflamasıyla çatışma riski arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Demokrasiye yatırımın ülkelerin güvenlik stratejilerinin merkezinde bulunması gerektiğini söyledi.
Haberde aktarılan Uppsala Çatışma Veri Programı verilerine göre 2025, en fazla silahlı çatışmanın ve devletler arası çatışmanın yaşandığı yıl oldu.
“ABD’DE NE OLURSA KÜRESELE YAYILIYOR”
Casas-Zamora, ABD’deki gelişmelerin diğer ülkeleri de etkilediğini belirterek seçim sonuçlarını reddetme eğilimini, “ABD’de ne olursa küresele yayılıyor. Şu anda bir ‘seçim inkârı’ salgını var ve bu salgının sıfır numaralı hastası Beyaz Saray’ın şu anki sakinidir.” diyerek eleştirdi.
International IDEA, ABD’yi 2021’de ilk kez “gerileyen demokrasiler” listesine almış ve ülkede 2019’da başlayan belirgin bir bozulmaya işaret etmişti.
