Türkiye ekonomisinin üç yıllık yol haritasını belirleyen 2024-2026 Orta Vadeli Program, 6 Eylül 2023 tarihinde açıklandı. Programda 2024, 2025 ve 2026 yıllarına ilişkin temel ekonomik hedeflerin yanı sıra uygulanacak yapısal reformlar da takvime bağlandı. Programın üzerinden yaklaşık bir yıl geçmesinin ardından ekonomi yönetimi, Eylül 2024’te 2025-2027 dönemini kapsayan yeni OVP’yi hazırlarken, önceki programın ilk yılındaki gerçekleşmeleri de değerlendirildi.
2024’ÜN İLK YARISINDA 36 TEDBİRDEN 24’Ü TAMAMLANDI
2024-2026 OVP’de yedi ana başlık ve 41 kategoride toplam 81 tedbir belirlendi. Bunların 36’sının Ocak-Haziran 2024 döneminde tamamlanması planlandı. Eylül 2024 itibarıyla açıklanan değerlendirmeye göre söz konusu 36 tedbirden 24’ü hayata geçirildi.Böylece 2024’ün ilk yarısı için takvime bağlanan yapısal düzenlemelerin yaklaşık üçte ikisi tamamlandı.
Program kapsamında 2024’ün üçüncü ve dördüncü çeyreğinde tamamlanması planlanan diğer düzenlemelerin ise yılın kalan bölümünde takip edilmesi öngörüldü.
2024 İÇİN YÜZDE 4 BÜYÜME HEDEFLENMİŞTİ
Eylül 2023’te açıklanan OVP’de Türkiye ekonomisinin 2024 yılında yüzde 4 büyümesi öngörüldü. Ancak Eylül 2024’e gelindiğinde ekonomi yönetimi, para ve maliye politikalarındaki sıkılaşmanın iç talebi yavaşlatması nedeniyle yıl sonu büyümesinin yüzde 4’lük ilk tahminin altında kalabileceğini değerlendirdi.
2024’TE İÇ TALEP YAVAŞLARKEN CARİ AÇIK GERİLEDİ
2024’ün ilk sekiz ayında ekonomide belirginleşen dengelenme süreci dış ticaret tarafına da yansıdı.İç talebin yavaşlaması ithalat üzerinde aşağı yönlü etki oluşturdu. Bu nedenle cari işlemler dengesinin, 2024-2026 OVP hazırlanırken öngörülenden daha olumlu gerçekleşeceği tahmin edildi. Büyümenin hedefin altında kalması ile cari açıktaki iyileşme böylece aynı ekonomik sürecin iki farklı sonucu olarak ortaya çıktı.
REZERVLER 33 MİLYAR DOLAR ARTTI
Rezervlerdeki değişim de belirli bir dönem üzerinden değerlendirildi. Merkez Bankası brüt rezervleri Ağustos 2023’ten Eylül 2024 dönemine kadar yaklaşık 33 milyar dolar artarak 150 milyar doların üzerine çıktı.
Bu dönemde cari açığın daralması ve dış finansman ihtiyacının azalması rezerv birikimini destekleyen gelişmeler arasında yer aldı.
KKM’DE BİR YILDA 1,7 TRİLYON LİRAYI AŞAN DÜŞÜŞ
2023’ün ikinci yarısından itibaren ekonomi yönetiminin temel hedeflerinden biri Kur Korumalı Mevduat (KKM) sisteminden kademeli çıkış oldu. Ağustos 2023-Eylül 2024 döneminde KKM stoku 1 trilyon 749 milyar lira azaldı. Aynı dönemde TL mevduatın toplam mevduat içerisindeki payı yüzde 31,6’dan yüzde 53,6’ya yükseldi.
ENFLASYONDA DÜŞÜŞ HAZİRAN 2024’TEN SONRA BAŞLADI
Enflasyon tarafında ise dönüm noktası Haziran 2024 oldu. Yıllık tüketici enflasyonu Mayıs 2024’te zirve seviyesine ulaştıktan sonra haziran verileriyle birlikte gerilemeye başladı. Ekonomi yönetimi bu dönemi dezenflasyon sürecinin başlangıcı olarak değerlendirdi. Ancak yıllık enflasyondaki gerileme fiyatların düştüğü anlamına gelmedi. Fiyatlar artmaya devam ederken yıllık artış hızında yavaşlama başladı.
2024 BÜTÇESİNDE DEPREM HARCAMALARI BELİRLEYİCİ OLDU
Maliye politikasında ise 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından başlayan yeniden inşa harcamalarının etkisi 2024 yılında da devam etti. Buna rağmen ekonomi yönetimi, kamu harcamalarında etkinlik ve tasarruf uygulamalarının etkisiyle 2024 yılı bütçe açığının milli gelire oranının, Eylül 2023’teki OVP’de öngörülen seviyenin altında kalmasını bekledi.
2023’TEN 2024’E RİSK PRİMİNDE GERİLEME
2024-2026 OVP’nin açıklanmasının ardından geçen yaklaşık bir yıllık dönemde Türkiye’nin finansal risk göstergelerinde de iyileşme görüldü. Ülke kredi risk primi CDS yaklaşık 100 baz puan gerilerken, Türkiye’nin kredi notunda ve kredi görünümünde yukarı yönlü değişiklikler yaşandı. Türkiye ayrıca 28 Haziran 2024’te Mali Eylem Görev Gücü’nün FATF gri listesinden çıkarıldı.
Genel tablo, 2024-2026 OVP’nin ilk yılında büyümede hedefin gerisinde kalınırken cari denge, rezervler ve finansal göstergelerde daha olumlu bir seyir izlendiğini ortaya koydu. Yapısal reformlarda ise ilk altı ay için belirlenen takvimin yaklaşık üçte ikisi tamamlandı. Böylece programın ilk yılı, ekonomide dengelenmenin öne çıktığı ancak hedeflere ulaşmak için reform sürecinin devam etmesi gereken bir dönem olarak kayıtlara geçti.
