Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa’ya taşınmasını sağlayan anlaşmanın sona ermesi, kıtanın doğal gaz haritasını yeniden şekillendirdi. LNG terminallerine yakın Kuzeybatı Avrupa ülkelerinde daha düşük fiyatlar oluşurken, Almanya’nın doğusundan itibaren Orta ve Doğu Avrupa’da gaz maliyetleri kademeli olarak arttı.
RUS GAZININ DURMASI AVRUPA’DA FİYAT MAKASINI AÇTI
Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsünün raporuna göre, uzun yıllar birbirine yakın hareket eden Avrupa doğal gaz fiyatları, Ukrayna transitinin 2025 başında sona ermesinin ardından ayrışmaya başladı.
Rus gazının kaybı, LNG’ye erişimi güçlü ülkeleri avantajlı hale getirirken denize kıyısı olmayan ve doğudaki taşıma hatlarına bağımlı merkezlerde fiyat baskısını artırdı. Bu tablo, 2026’nın ilk yarısında da sürdü.
UCUZ GAZIN ADRESİ KUZEYBATI AVRUPA OLDU
Fransa’daki TRF, Belçika’daki ZTP, Hollanda’daki TTF ve İngiltere’deki NBP, Avrupa’nın en düşük fiyatlı gaz ticaret merkezleri arasında bulundu.
Bu ülkelerin LNG terminallerine doğrudan erişebilmesi, ithal edilen gazın sisteme daha düşük taşıma maliyetiyle girmesini sağladı. Almanya’nın THE merkezinde fiyatlar daha yüksek oluşurken Çekya, Avusturya ve Slovakya’da maliyetler kademeli olarak arttı.
LNG DOĞUYA GİTTİKÇE MALİYET YÜKSELDİ
Raporda fiyat farkının temel nedenlerinden biri olarak LNG’nin ağırlıklı biçimde Kuzeybatı Avrupa limanlarından kıtaya girmesi gösterildi.
Gazın Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere’den Orta ve Doğu Avrupa’ya taşınması, iletim maliyetlerini ve bölgesel fiyat farklarını artırdı. Böylece Avrupa’da gazın üretildiği ya da ithal edildiği noktadan tüketim merkezlerine uzaklık, fiyatların belirlenmesinde daha güçlü bir unsur haline geldi.
AVRUPA GAZ PİYASASINDA İŞLEM HACMİ 100 BİN TWH’Yİ AŞTI
Rus gazındaki kayba rağmen Avrupa’nın doğal gaz piyasası işlem hacmi bakımından büyümeyi sürdürdü. Ticaret hacmi 2025’te yüzde 16 artarken fiziksel gaz talebi yüzde 8 yükseldi.
Toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesinin üzerine çıktı. Raporda bu gelişme, Avrupa gaz piyasasının yeni arz yapısına kısa sürede uyum sağladığının göstergesi olarak değerlendirildi.
TTF KÜRESEL GAZ TİCARETİNDE GÜCÜNÜ ARTIRDI
Hollanda merkezli TTF, Avrupa’nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olmayı sürdürdü. TTF’deki işlem hacmi geçen yıl yüzde 14 artarken Avrupa’daki tüm gaz işlemlerinin yüzde 81’i bu merkez üzerinden gerçekleştirildi.
TTF’nin toplam işlem hacmi, diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. Merkezdeki işlem hacmi İngiltere’nin NBP’sinin yaklaşık 9 katı, Almanya’nın THE merkezinin 20 katı ve İtalya’nın PSV merkezinin 52 katından fazla oldu.
LNG ticaretinin büyümesiyle Kuzey Amerika ve Asya’dan daha fazla piyasa oyuncusu TTF’de işlem yapmaya başladı. TTF ile ABD’deki Henry Hub arasındaki fiyat farkına dayalı işlemler de yaygınlaştı.
BELÇİKA YÜKSELDİ, ORTA AVRUPA GERİLEDİ
Belçika’nın ZTP ticaret merkezinde işlem hacmi 2025’te yüzde 165’in üzerinde arttı. Bu yükselişte LNG ithalatındaki artış, İngiltere ve Fransa’dan gelen gazın doğuya yönelmesi ve Belçika’nın önemli bir giriş noktasına dönüşmesi etkili oldu.
Rus gazına daha bağımlı Orta Avrupa merkezlerinde ise tersine bir tablo ortaya çıktı. Slovakya’daki SVOB merkezinde işlem hacmi yüzde 77, Çekya’daki VOB merkezinde yaklaşık yüzde 18 geriledi. Bu düşüşte Rus gazının kesilmesiyle bölgedeki ticaret rotalarının değişmesi belirleyici oldu.
