İsrail’in Suriye’de artan askeri faaliyetleri ve Türkiye’nin Şam yönetimiyle geliştirdiği iş birliğinin ardından dikkat çeken yeni bir iddia gündeme geldi. Türkiye gazetesinden Yılmaz Bilgen’in haberine göre Tel Aviv yönetimi, aracı bir ülke üzerinden Ankara’ya Suriye’de askeri etki alanlarının paylaşılmasını öngören bir teklif iletti. Ankara’nın ise Suriye’nin geleceğini etki alanlarına ayıracağı öne sürülen bu planı reddettiği bildirildi. Söz konusu teklif ve ayrıntıları Türkiye veya İsrail makamlarınca resmi olarak doğrulanmadı.
İSRAİL SURİYE'DEKİ HAVA ÜSSÜNÜ VURMUŞTU
Yeni iddia, Türkiye ile İsrail arasında Suriye sahasında yaşanan gelişmelerin ardından ortaya çıktı. İsrail savaş uçakları 18 Ağustos’ta İdlib’in doğusundaki Ebu Zuhur Askeri Havaalanı’nı hedef aldı. AA’nın haberine göre ilk bilgilerde 4 saldırı bildirilirken Suriyeli bir yetkili havaalanına toplam 8 saldırı gerçekleştirildiğini açıkladı. Pist ve hangardaki atıl bir yapı hedef alındı.
İsrail Başbakanlığı daha sonra Türkiye’nin Ebu Zuhur’a askeri unsurlar yerleştirmeye çalıştığını iddia etti. Ancak ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Washington’ın yaptığı incelemede bu iddianın doğru olmadığı sonucuna ulaştığını açıkladı. Barrack ayrıca saldırıdan ABD’nin ve Türkiye’nin önceden haberdar edilmediğini belirtti.
Ebu Zuhur’un Türkiye sınırına yaklaşık 55 kilometre mesafede bulunması da saldırının Ankara açısından önemini artırdı. Türkiye gazetesinin daha önceki haberinde, gelişmenin ardından Ankara ile Şam arasında yeni güvenlik tedbirleri ve protokoller üzerinde çalışıldığı aktarılmıştı.
İSRAİL'DEN “ETKİ ALANI” TEKLİFİ İDDİASI
Son haberde ise Tel Aviv’in yaklaşan seçimler öncesinde Suriye’ye ilişkin daha kapsamlı bir plan üzerinde çalıştığı öne sürüldü.
İddiaya göre İsrail, aracı bir ülke üzerinden Türkiye’ye Suriye’deki askeri etki alanlarının paylaşılması yönünde teklif götürdü. Planda Humus, Kuneytra, Tartus, Şam ve Dera hattının İsrail’in askeri etki alanında kalmasının istendiği ileri sürüldü.
Buna karşılık Tel Aviv’in Halep, Hama, Haseke, Deyrizor ve Rakka’daki olası Türk askeri faaliyetlerine müdahil olmayacağı garantisini teklif ettiği iddia edildi.
Türkiye’den ayrıca İsrail’in Golan’dan Suveyda’ya uzanacak askeri koridoruna ve bölgede oluşturmayı planladığı hava kalkanına karşı çıkmamasının istendiği öne sürüldü. Kaynak habere göre Ankara, söz konusu teklifi kabul etmedi.
BENZER BİR ÖNERİ DAHA ÖNCE DE GÜNDEME GELMİŞTİ
Suriye’nin Türkiye ve İsrail arasında coğrafi etki alanlarına ayrılması fikri tamamen yeni değil. Ocak 2025’te İsrail basınına dayandırılan haberlerde Tel Aviv’in Türkiye’ye Suriye’yi üç coğrafi bölge üzerinden ele alan bir koordinasyon modeli önerdiği aktarılmıştı.
O dönemdeki habere göre Türkiye kuzeyde, İsrail güneyde hareket edecek; orta bölgede gerçekleştirilecek faaliyetler konusunda taraflar birbirini bilgilendirecekti. Türk yetkililerin askeri koordinasyon diyaloğuna olumlu yaklaştığı ancak Suriye’nin coğrafi olarak bölünmesi önerisini reddettiği bildirilmişti.
Bu geçmiş, 15 Eylül’de gündeme getirilen yeni “etki alanı” iddiasını daha önemli hale getiriyor. Bununla birlikte yeni teklifin gerçekten yapılıp yapılmadığına ilişkin Ankara veya Tel Aviv’den resmi bir açıklama henüz bulunmuyor.
TÜRKİYE İÇİN SURİYE NEDEN ÖNEMLİ?
Türkiye’nin Suriye politikasında yalnızca askeri güvenlik değil, ülkenin siyasi ve toprak bütünlüğü de öne çıkıyor. Ankara ile Şam arasındaki yaklaşık 900 kilometrelik sınır, Suriye’de yaşanan güvenlik gelişmelerini doğrudan Türkiye’nin sınır güvenliğiyle bağlantılı hale getiriyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da 6 Ağustos’ta Türkiye ile Suriye’nin refah ve istikrarının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini belirterek iki ülke arasındaki iş birliğinin derinleştiğini açıklamıştı. Fidan, İsrail’in Suriye’nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü hedef alan saldırılarını ülkenin istikrarına yönelik en büyük tehditlerden biri olarak nitelendirmişti.
Bu nedenle kaynak haberde Türkiye’ye sunulduğu öne sürülen etki alanı modelinin kabul edilmemesi, Ankara’nın Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün korunması yönündeki açıklanmış politikasıyla örtüşüyor.
İSRAİL'İN HEDEFİNE İLİŞKİN İDDİALAR
Kaynak haberde Netanyahu yönetiminin seçimler öncesinde Suriye’de askeri ve siyasi nüfuzunu genişletmeyi hedeflediği öne sürülüyor. İsrail’in Suveyda ve Şam’ın Ceramana bölgesinde yaşanabilecek olayları askeri müdahaleye gerekçe haline getirmeye çalışabileceği de iddialar arasında.
Aynı haberde İsrail’in Suriye’deki 12 askeri üssünü 40’a çıkarmayı ve ülke topraklarının yüzde 15 ila 20’sinde kontrol sağlamayı hedeflediği ileri sürülüyor. Bu rakamlar kaynak haberde yer alan iddialar olup bağımsız veya resmi kaynaklar tarafından doğrulanmış değil.
HUKUKİ TARTIŞMANIN MERKEZİNDE SURİYE'NİN EGEMENLİĞİ VAR
Suriye sahasındaki gelişmelerin hukuki boyutunda ise devletin egemenliği ve toprak bütünlüğü öne çıkıyor. Ankara, İsrail’in Suriye’ye yönelik askeri eylemlerine karşı çıkarken 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na uyulması gerektiğini de vurguluyor. Fidan, uluslararası topluma Suriye’nin egemenliğine saygı gösterilmesi için İsrail üzerinde baskı kurulması çağrısında bulunmuştu.
Bu çerçevede İsrail’in Türkiye’ye Suriye’de “etki alanı paylaşımı” teklif ettiği ve Ankara’nın bunu reddettiği yönündeki yeni iddia, Türkiye-İsrail rekabetinin ötesinde Suriye’nin geleceği, egemenliği ve bölgesel güç dengeleri açısından önem taşıyor. Ancak teklifin varlığı ve kaynak haberde aktarılan ayrıntılar resmi makamlarca doğrulanmadığı için iddia niteliğini koruyor.
