ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinde yaşanan kesinti, küresel ekonomide enerji, ticaret ve finans kanalları üzerindeki baskıyı artırdı.
Boğazdaki fiili kapanma nedeniyle birçok ülke, enerji tüketimini azaltmaya yönelik yeni önlemler hazırlamaya başladı. Bu kapsamda evden çalışmaya izin verilmesi, araç kullanımının sınırlandırılması ve toplu taşımanın teşvik edilmesi gibi adımlar ön plana çıktı.
IEA’DAN RADİKAL EYLEM PLANI ÇAĞRISI
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu’da artan gerilimin küresel petrol arzında tarihin en büyük kesintilerinden birine yol açtığı uyarısında bulundu.
IEA, petrol tüketimini hızla düşürmek için radikal bir eylem planına ihtiyaç olduğunu belirtti. Ajans, yakıt sarfiyatını azaltmak amacıyla uzaktan çalışma modeline geçilmesini ve otoyollardaki hız limitlerinin en az 10 kilometre düşürülmesini tavsiye etti.
ÜLKELERDEN TASARRUF ADIMLARI
Vietnam Endüstri ve Ticaret Bakanlığı, Orta Doğu’daki gerilimin yakıt tedariki üzerinde baskı oluşturması sebebiyle vatandaşlara evden çalışma ve toplu taşıma kullanma çağrısı yaptı. İş yerlerinden de uzaktan çalışma düzenine geçmeleri istendi.
Nepal, devlet daireleri ve eğitim kurumlarında haftalık tatili cumartesi ve pazar günlerini kapsayacak şekilde iki güne çıkardığını açıkladı.
Güney Kore ise petrol tüketimi açısından ilk 50’de yer alan şirketlerden enerji tasarrufu planı hazırlamalarını isteyeceğini açıkladı. Belirlenen hedeflere ulaşan firmalara teşvik verileceği bildirildi. Ayrıca Güney Kore Parlamentosu, Orta Doğu’daki gerilimin ekonomik etkilerini hafifletmek için 26,2 trilyon wonluk, yaklaşık 17,7 milyar dolarlık ek bütçe tasarısını onayladı.
Tayland’da devlet kurumlarında çalışanlara evden çalışma talimatı verildi. Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul, özel sektörün de aynı uygulamayı benimsemesi çağrısında bulundu.
Malezya da küresel enerji krizinin ardından kamu kurumlarında uzaktan çalışma düzenine geçileceğini açıkladı.
“ÖNLEMLER SALGIN DÖNEMİYLE SINIRLI BENZERLİK TAŞIYOR”
Trinity College Dublin Örgütsel Davranış Profesörü Wladislaw Rivkin, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, bazı ülkelerin çalışma saatlerine yönelik kısıtlamaları, uzaktan çalışmaya izin verilmesi ve ücretsiz toplu taşıma gibi adımlarının salgın dönemindeki uygulamalarla sınırlı bir benzerlik taşıdığını söyledi.
Rivkin, “Bazı ülkelerin çalışma saatlerine getirdiği kısıtlamalar, uzaktan çalışmaya izin verilmesi ve ücretsiz toplu taşıma gibi enerji krizine karşı alınan önlemlerle salgın döneminde uygulananlar arasında sınırlı da olsa bir benzerlik olduğunu düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.
Ancak Rivkin, mevcut önlemlerin Kovid-19 dönemindeki gibi kişiler arası teması azaltmaya değil, yakıt tüketimini düşürmeye odaklandığını belirtti. Alınan kararların şimdilik daha küçük ölçekte olduğunu ve belirli bölgelerle sınırlı kaldığını vurguladı.
UZAKTAN ÇALIŞMA YAKIT TÜKETİMİNİ AZALTABİLİR
Rivkin, uzaktan çalışmanın işe gidiş geliş sıklığını azalttığını, bunun da enerji tüketimini ve yakıt kullanımını düşürdüğünü ifade etti.
Bu tür önlemlerin özellikle işe otomobille gidip gelen kişilerde daha etkili olduğunu belirten Rivkin, bisiklet, yürüyüş veya toplu taşıma kullanımının yaygın olduğu yerlerde etkinin daha sınırlı kalabileceğini söyledi.
Enerji krizinin yeni önlemleri beraberinde getirip getirmeyeceğini söylemek için henüz erken olduğunu dile getiren Rivkin, “Kriz, yakıt maliyetlerinde uzun vadeli artışlara yol açarsa, bu durum insanların işe gidip gelme sıklığını ve kullandığı ulaşım yöntemlerini etkileyebilir.” değerlendirmesinde bulundu.
Rivkin, bu sürecin 4 günlük çalışma uygulamasını da gündeme getirebileceğini kaydetti.
“KARARLARI HÜKÜMETLERDEN ÇOK TÜKETİCİLER ŞEKİLLENDİRECEK”
Rivkin, mevcut krizin Kovid-19 salgınından farklı bir nitelik taşıdığına dikkati çekerek geniş çaplı sokağa çıkma yasakları ve seyahat kısıtlamaları beklemediğini vurguladı.
Rivkin, “Kovid-19 salgınındaki gibi geniş çaplı sokağa çıkma yasakları ve seyahat kısıtlamalarının uygulanacağını düşünmüyorum. Bu durum bir halk sağlığı krizinden ziyade ekonomik bir kriz olduğu için, hükümetlerden çok tüketiciler tarafından şekillenecektir” dedi.
