Uykusuzluk günümüzde en yaygın sağlık sorunları arasında yer alırken, milyonlarca kişi çözümü melatonin takviyelerinde arıyor. Ancak uzmanlar, melatoninin kısa süreli kullanımda faydalı olabileceğini, uzun vadede ise dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor.
MELATONİN NEDİR?
Melatonin, beynin epifiz bezinden salgılanan ve uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleyen doğal bir hormondur. Özellikle akşam saatlerinde karanlıkla birlikte artar ve uykuya geçişi kolaylaştırır.
Sirkadiyen ritim olarak adlandırılan vücudun biyolojik saati, gece-gündüz döngüsünü melatonin salgısı aracılığıyla düzenler. Ancak yaş, stres, yoğun ekran ışığı ve düzensiz yaşam tarzı melatonin üretimini azaltabiliyor.
GECE ÇALIŞANLARDA MELATONİN DENGESİ BOZULABİLİYOR
Uzmanlar, özellikle vardiyalı çalışanların risk altında olduğunu vurguluyor. Gece ışığa maruz kalmak melatonin salgısını baskılıyor ve uyku düzenini bozabiliyor. Gece vardiyasında çalışan kişilerde sirkadiyen ritmin bozulması, uzun vadede uyku kalitesinin düşmesine ve metabolik sorunlara yol açabiliyor.
MELATONİN TAKVİYELERİ HER ZAMAN MASUM MU?
Melatonin takviyeleri genellikle “doğal” ve güvenli olarak pazarlansa da uzmanlar, bu ürünlerin hormon içerdiğini hatırlatıyor.
Sağlık profesyonelleri, vücudun ürettiği melatonin yetersiz olduğunda kısa süreli takviyelerin faydalı olabileceğini belirtiyor. Ancak piyasadaki bazı takviyelerin, vücudun doğal üretiminden 10 ila 100 kat daha fazla melatonin içerebildiğine dikkat çekiliyor.
Uzmanlara göre uzun süre yüksek doz melatonin kullanımı, vücudun kendi üretimini baskılayabiliyor ve uyku-uyanıklık döngüsünde düzensizliklere yol açabiliyor.
YENİ ARAŞTIRMALAR NE GÖSTERİYOR?
Kasım 2025’te Amerikan Kalp Derneği’nin (AHA) bilimsel toplantısında sunulan geniş kapsamlı bir gözlemsel çalışmada, uzun süreli melatonin kullanımının kalp-damar sağlığı üzerindeki etkileri incelendi.
Yaklaşık 130 bin yetişkinin verilerinin değerlendirildiği çalışmada, en az bir yıl düzenli melatonin kullanan kişilerde beş yıl içinde kalp yetmezliği görülme oranının daha yüksek olduğu bildirildi. Araştırmacılar, kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurulmadığını ancak uzun süreli kullanımın kalp ritmi ve kan basıncı üzerinde etkili olabileceğinin değerlendirildiğini belirtti.
Uzmanlar, melatonin kullanan kişilerin bir kısmında zaten uyku apnesi, hipertansiyon veya stres bozukluğu gibi ek risk faktörlerinin bulunduğunu da hatırlatıyor.
UZMANLARDAN KULLANIM ÖNERİSİ
Uzmanlar, melatonin takviyesinin uzun süreli ve kontrolsüz kullanımından kaçınılması gerektiğini vurguluyor.
Takviyenin mümkünse kısa süreli (2- 4 hafta) ve düşük dozda kullanılması öneriliyor. Kalp hastalığı, hipertansiyon veya diyabet gibi kronik rahatsızlığı bulunan kişilerin ise mutlaka doktora danışarak hareket etmesi gerektiği belirtiliyor.
ALTERNATİF OLARAK MAGNEZYUM
Bazı uzmanlar, uyku desteği için melatonin yerine magnezyumun değerlendirilebileceğini ifade ediyor. Magnezyumun sinir sistemini desteklediği ve sakinleştirici nörotransmitter olan GABA’nın aktivasyonunda rol oynadığı belirtiliyor.
Ancak magnezyum takviyesinin de kişiye özel değerlendirilmesi gerektiği, özellikle böbrek hastalığı bulunanların ve düzenli ilaç kullananların doktor görüşü almadan takviye kullanmaması gerektiği kaydediliyor.
DOĞAL MELATONİN ÜRETİMİ NASIL DESTEKLENİR?
Uzmanlar, uyku kalitesini artırmak için öncelikle yaşam tarzı düzenlemelerinin yapılmasını öneriyor. Akşam saatlerinde ekran ışığının azaltılması, düzenli uyku saatleri oluşturulması ve yatmadan önce parlak ışıktan kaçınılması doğal melatonin üretimini destekleyebiliyor.
Uzmanlar, melatoninin bir “uyku ilacı” değil, bir hormon olduğunun unutulmaması gerektiğini vurguluyor ve takviye kullanımında bilinçli hareket edilmesi çağrısında bulunuyor.
