ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Ay yüzeyinde sürekli bir insan varlığı tesisi kurma hedefi doğrultusunda üç özel uzay şirketiyle toplam değeri 590 milyon doları bulan sözleşmelere imza attı.
Astrobotic, Firefly Aerospace ve Intuitive Machines, bilimsel ekipman ve lojistik malzemeleri Ay’a ulaştırmakla görevlendirildi.
İLK EVRE 2028’E KADAR SÜRECEK
Ay Üssü Programı Yönetici Müdürü Carlos Garcia-Galan, söz konusu anlaşmaların “Aşama 1” olarak adlandırılan ilk safhanın parçası olduğunu belirtti. 2028 yılına kadar tamamlanması planlanan bu evrenin maliyetinin yaklaşık 10 milyar dolar olacağı öngörülüyor.
2030 sonrasını hedefleyen ilerleyen aşamalarda ise Ay yüzeyinde ilk basınçlı yaşam modüllerinin inşa edilmesi ve enerji jeneratörlerinin devreye alınması planlanıyor. NASA, bu adımlarla Ay’da insanlığın kesintisiz varlığını mümkün kılmayı amaçlıyor.
ÖZEL SEKTÖRDE AKSAMALAR TAKVİMİ ZORLUYOR
Diğer yandan NASA’nın özel sektör ortaklarında ciddi operasyonel sorunlar yaşanıyor. Jeff Bezos’un uzay girişimi Blue Origin’e ait New Glenn roketinin mayıs ayında fırlatma rampasında infilak etmesi, şirketin bu yıl Ay’ın güney kutbuna göndermeyi planladığı devasa iniş aracı Blue Moon’un takvimini belirsizleştirdi.
Garcia-Galan, gerekirse Blue Moon’un başka bir fırlatma aracıyla gönderilebilmesi için alternatif seçenekleri değerlendirdiklerini söyledi. NASA Başkanı Jared Isaacman ise daha önce yaptığı açıklamada, özel sektör ortaklarının önündeki engelleri kaldırmak için beklemek yerine aktif müdahalede bulunacaklarını vurgulamıştı.
GATEWAY RAFTAN KALDIRILMIŞTI
Toplam maliyetinin 30 milyar doları bulması beklenen kapsamlı Ay Üssü projesi, halihazırda 100 milyar dolar harcanan Artemis programının en kritik bileşeni konumunda. ABD Kongresi, Çin ile yaşanan teknoloji rekabetinde üstünlüğü elde tutmak için projeye tam destek verirken; Trump yönetimi, NASA’nın genel bilim bütçesinde yüzde 50 kesinti önermesine rağmen Ay Üssü fonlarını artırma yönünde adım atıyor.
Mali kaynakların daha verimli kullanılması amacıyla NASA, mart ayında Ay yörüngesinde kurulması planlanan Gateway uzay istasyonu projesini sürpriz bir şekilde iptal etti. Ajans, kaynakların yörünge altyapısı yerine doğrudan Ay yüzeyindeki inşaat çalışmalarına aktarılmasının daha akılcı olduğunu savundu.
