Tüm dünyada fırtınalar estiren Toy Story (Oyuncak Hikayesi) serisi, beşinci filmiyle beyaz perdeye ve sinemaseverlere geri döndü. Dünya sinemalarında fırtına gibi esen bu macera, çocuk psikolojisine ve gelişimine dair çok güçlü alt metinler barındırıyor.
BEYAZ PERDEYE TAŞINAN ÇOCUK PSİKOLOJİ
Toy Story 5, eğlenceli bir maceranın ötesinde çocukların duygusal dünyasına rehberlik ediyor. Yeni filmin vizyona girmesiyle birlikte nesnelerle kurulan bağlar, akran ilişkileri ve dijital çağın getirdiği değişimler tekrar gündeme geldi. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Prof. Dr. Veysi Çeri, seride işlenen temaların çocuk ruh dünyasındaki karşılıklarını aktardı.
KARDEŞ KISKANÇLIĞI VE AKRAN REKABETİ NASIL ŞEKİLLENİYOR?
Woody’nin, Andy’nin en sevdiği oyuncak olma konumunu Buzz’ın gelmesiyle kaybetmesine gösterdiği öfke, çocukların sosyal ilişkilerde ve kardeş kıskançlığında yaşadığı süreci birebir yansıtıyor. Çocuk psikolojisinde kardeş kıskançlığının evrensel bir süreç olduğunu belirten Prof. Dr. Veysi Çeri, bu durumu şu şekilde anlattı:
"Yeni bir kardeşin doğumu ya da başka bir çocuğun ilgi çekmesi, büyük çocukta sevginin paylaşılacağı korkusunu tetikler. Çocuğun ben-merkezci düşünme dönemindeki bu tepkisi doğaldır; sevgiyi henüz bölünebilir bir şey olarak göremez. Ebeveynin bu duyguyu baskılamak yerine kabul etmesi ve çocuğun yanında durması, kıskançlığın sağlıklı bir bağa dönüşmesini sağlar."
ÇOCUKLAR NEDEN OYUNCAKLARINI CANLI SANAR?
Çocukların oyuncaklara isim vermesi, duygusal gelişimin normal ve gerekli bir parçası olarak öne çıkıyor. Çocukların kendi iç dünyasındaki niyetleri dış dünyaya yansıttığını ifade eden Çeri, bu durumun empati kazanımındaki rolünü şöyle vurguladı:
"Çocuk oyuncağıyla oynarken onun yerine geçer ve bakış açısını dener; bu, zihin teorisinin erken provalarıdır. Oyuncak, çocuğun ayrılık kaygısını yönetmesine yardımcı olan bir köprüdür. Ebeveynin bu oyunu bozmadan 'yeterince iyi' bir tanık olarak yanında durması, çocuğun duygularını dışsallaştırıp düzenlemesi için en doğal alandır."
BÜYÜMEK HER ŞEYİ KAYBETMEK Mİ?
Seride oyuncakların geride bırakılması ve değişimi teması, çocukların kayıp, ayrılık ve değişim kaygılarını anlamlandırmasını kolaylaştırıyor. Çocukların büyümeyi her şeyi kaybetmek olarak algılayabildiğini belirtmeyi sürdüren Çeri, "Oysa büyümek demek her şeyi kaybetmek değil, ilişkilerin biçim değiştirmesidir mesajı, çocuğun gerçek hayattaki değişimlere hazırlanmasını sağlar" diyerek küçük hayal kırıklıklarının çocukların gelecekteki baş etme becerileri için önemine dikkat çekti.
VİZYONDAKİ TOY STORY 5 VE EKRAN ÇAĞINDA EBEVEYN DENGESİ
Günümüzde çocukların hem tüketim hem de ilişki modelleriyle ekranlar aracılığıyla karşılaştığını belirten Prof. Dr. Veysi Çeri, yeniden sinema salonlarında çocuklarla buluşan Oyuncak Hikâyesi gibi klasiklerin oyuncakları "satın alınacak bir nesne" olmaktan çıkarıp duygusal bir özne haline getirme potansiyeli taşıdığını belirtti. Çeri, ekranın tek başına bu bağı kuramayacağını belirterek, şu uyarılarda bulundu:
"Erken ve yoğun ekran maruziyeti sembolik oyunu ve yüz yüze etkileşimi zayıflatabilir. İlk iki yaşta ekran tamamen yasaklanmalı, sonraki yıllarda ise günlük süre 1-2 saati geçmemelidir. Ebeveynin filmi çocukla birlikte izleyip 'Sence Woody neden üzüldü?' gibi sorularla eşlik etmesi, ekranı gerçek oyun ve ilişkiye köprü yapar."
