ABD ile İran arasında varıldığı açıklanan barış anlaşmasına ilişkin yeni detaylar kamuoyuna yansıdı. İran merkezli Mehr Haber Ajansının aktardığına göre, 19 Haziran’da Cenevre’de imzalanması beklenen anlaşma için 14 maddelik bir taslak hazırlandı.
Taslakta, iki ülke arasında gerilimi düşürmeyi hedefleyen askeri, ekonomik ve diplomatik başlıklar yer aldı. Buna göre ilk maddelerde, Lübnan dahil tüm cephelerde derhal ve kalıcı ateşkes sağlanması, ABD’nin İran’ın iç işlerine karışmama taahhüdü vermesi, deniz ablukasının sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde yeniden açılması öngörülüyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE ASKERİ ÇEKİLME BAŞLIĞI
Taslağın en dikkat çeken bölümlerinden biri Hürmüz Boğazı oldu. Küresel petrol ticareti açısından kritik öneme sahip boğazın yeniden açılması, anlaşmanın enerji piyasaları üzerindeki etkisini de artırıyor. ABD Başkanı Donald Trump daha önce Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ve ABD deniz ablukasının kaldırılmasına onay verdiğini duyurmuştu.
Mehr’in aktardığı taslakta ayrıca, ABD ordusunun İran’ı çevreleyen bölgelerden çekilmesi, petrol bağlantılı yaptırımların askıya alınması, İran’ın kendi petrol gelirlerine erişiminin yeniden sağlanması ve ABD ile müttefikleri tarafından 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma planı ya da fonu sağlanması maddeleri de yer aldı.
YAPTIRIMLAR VE NÜKLEER MÜZAKERE TAKVİMİ
Anlaşma taslağında ekonomik yaptırımlar ve İran’ın nükleer programı da ayrı bir başlık olarak öne çıktı. Buna göre tarafların, İran’ın nükleer programı ve kapsamlı yaptırımların kaldırılması için 60 günlük yeni bir müzakere süreci başlatması planlanıyor.
Taslakta, İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamında nükleer silah geliştirmeyeceğini yeniden teyit etmesi, müzakereler süresince yeni ABD askeri konuşlandırması yapılmaması, müzakere döneminde İran’ın dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlığının serbest bırakılması ve nihai anlaşmanın uygulanması için bir izleme mekanizması kurulması da maddeler arasında gösterildi.
FÜZE PROGRAMI MÜZAKERELERİN DIŞINDA
Taslakta dikkat çeken son başlıklardan biri, İran’ın füze programı ve bölgesel müttefik gruplara verdiği desteğin müzakerelerin dışında tutulması oldu. Bu madde, anlaşmanın kapsamına ilişkin en tartışmalı alanlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Mehr Haber Ajansının aktardığı metne göre, nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi tarafından onaylanması da planlanıyor. Ancak 14 maddelik taslak henüz ABD ve İran tarafından ortak resmi anlaşma metni olarak ilan edilmedi. Bu nedenle maddelerin kesinleşmesi için gözler 19 Haziran’da Cenevre’de yapılması beklenen imza sürecine çevrildi.
