Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de düzenlenen 18. BRICS Liderler Zirvesi'nde Orta Doğu ve Körfez bölgesine ilişkin dikkat çeken mesajlar verdi. Şi, bölgede barış ve huzurun sağlanması için Çin'in BRICS üyeleriyle birlikte rol üstlenmeye hazır olduğunu açıkladı.
ZİRVE ORTA DOĞU'DAKİ GERİLİMİN GÖLGESİNDE TOPLANDI
Şi'nin açıklaması, Orta Doğu'da devam eden çatışmaların BRICS içinde de önemli bir gündem maddesi haline geldiği bir dönemde geldi. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve aylardır devam eden savaş, İran ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin farklı pozisyonları nedeniyle BRICS'in ortak tutum oluşturmasını da zorlaştırmıştı. Mayıs ayında Yeni Delhi'de düzenlenen BRICS dışişleri bakanları toplantısında taraflar Orta Doğu'daki savaş konusunda ortak bir pozisyonda uzlaşamamıştı.
12-13 Eylül'deki liderler zirvesinde ise BRICS ülkeleri ortak deklarasyonda uzlaşmayı başardı. Bildiride Orta Doğu'da gerilimin tırmanmasından “derin endişe” duyulduğu belirtilerek taraflara azami itidal göstermeleri ve durumu daha da ağırlaştıracak adımlardan kaçınmaları çağrısı yapıldı.
Şİ'DEN ORTA DOĞU İÇİN BARIŞ MESAJI
Zirvenin birinci oturumunda konuşan Şi Cinping, BRICS ülkelerinin bölgesel krizlerin çözümünde daha aktif rol üstlenmesi gerektiğini savundu.
Ortak, kapsamlı, iş birliğine dayalı ve sürdürülebilir bir güvenlik anlayışının benimsenmesi gerektiğini söyleyen Şi, Soğuk Savaş zihniyetine ve bloklar arasındaki çatışmaya karşı olduklarını vurguladı.
Çin lideri, ülkesinin BRICS üyeleriyle birlikte Orta Doğu'daki gerilimin sona erdirilmesine katkı sağlamaya hazır olduğunu belirterek, “Orta Doğu ve Körfez bölgesinde barış ile huzurun sağlanmasında BRICS üyeleriyle üzerimize düşen rolü oynamaya hazırız” mesajını verdi. Çin'in resmi açıklamasında da Şi'nin BRICS'in bölgesel krizlerin çözümüne yapıcı biçimde katılması gerektiğini söylediği ve Çin'in Orta Doğu'da barış için diğer üyelerle çalışacağı belirtildi.
FİLİSTİN VE LÜBNAN DA DEKLARASYONDA
BRICS'in Yeni Delhi Deklarasyonu'nda Filistin meselesine de geniş yer ayrıldı. Üyeler, İsrail-Filistin sorununda iki devletli çözüme desteklerini yineledi ve 1967 sınırları temelinde bağımsız ve yaşayabilir bir Filistin devletinin kurulmasını desteklediklerini açıkladı.
Deklarasyonda ayrıca Lübnan'daki ateşkese uyulması çağrısı yapılarak ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğüne vurgu yapıldı.
“ÇOK KUTUPLULUK ENGELLENEMEZ HALE GELDİ”
2026'nın BRICS iş birliğinin 20. yılı olduğunu hatırlatan Şi, genişleyen BRICS'in yeni bir döneme girdiğini söyledi. Küresel Güney'in giderek güçlendiğini savunan Çin lideri, dünyada çok kutupluluğun artık engellenemeyecek bir eğilim haline geldiğini ifade etti.
Şi ayrıca BRICS ülkelerinin yenilikçi kalkınmada öncü olması, küresel yönetişim sisteminin daha adil hale getirilmesi ve uluslararası sorunların diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini söyledi.
Zirvede kabul edilen Yeni Delhi Deklarasyonu'nda da uluslararası anlaşmazlıkların diyalog, istişare ve diplomasi yoluyla barışçıl biçimde çözülmesi gerektiği vurgulandı.
