Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki ticari akışın büyük ölçüde sekteye uğraması, enerji ve emtia piyasalarında ciddi arz sorunlarına yol açarken, dünya ekonomisinde büyüme beklentilerinin aşağı yönlü revize edilmesine neden oldu.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ KRİZ ENERJİ PİYASALARINI SARSTI
Savaşın başlamasının ardından İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğini önemli ölçüde kısıtlaması, küresel enerji piyasalarında büyük bir arz şokunu beraberinde getirdi. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si, gübre ticaretinin yüzde 30'u, üre arzının yüzde 40'ı ve kükürt arzının yarısı yaşanan aksaklıklardan etkilendi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, yaşanan gelişmeleri "tarihin en büyük enerji krizlerinden biri" olarak değerlendirdi.
PETROL VE DOĞAL GAZ FİYATLARI YÜKSELDİ
Arz sıkıntılarının etkisiyle Brent petrol fiyatı savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 30 üzerine çıkarken, Avrupa'da doğal gaz fiyatları da yüzde 50 yükseldi. Dünya Deniz Taşımacılığı Konseyi verilerine göre gemi yakıt maliyetleri aynı dönemde yüzde 59 arttı. Artan maliyetler ve lojistik sorunlar, küresel tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı daha da artırdı.
KÜRESEL BÜYÜME TAHMİNLERİ AŞAĞI ÇEKİLDİ
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) değerlendirmelerine göre savaşın kısa süre içinde sona ermesi halinde bile küresel ekonomik büyümenin 2025'teki yüzde 3,4 seviyesinden bu yıl yüzde 2,8'e gerilemesi bekleniyor. Dünya ekonomisinin yaklaşık 118 trilyon dolarlık büyüklüğü dikkate alındığında, büyümedeki 0,6 puanlık kayıp küresel ekonomi için en az 700 milyar dolarlık potansiyel gelir kaybına işaret ediyor.
SAVAŞ UZARSA RİSKLER DAHA DA ARTACAK
OECD, çatışmaların ve ticaret akışındaki aksaklıkların uzun sürmesi halinde küresel büyümenin bu yıl yüzde 2,1'e, 2027 yılında ise yüzde 1,8'e kadar gerileyebileceğini öngörüyor. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings de enerji krizinin etkisiyle küresel büyüme tahminini yüzde 2,4'e düşürdü.
TİCARETTE YAVAŞLAMA BEKLENTİSİ
Küresel ticaretin de savaşın etkileri nedeniyle ivme kaybetmesi bekleniyor. OECD tahminlerine göre dünya ticaretindeki büyüme oranı 2025'teki yüzde 5 seviyesinden bu yıl yüzde 3,1'e gerileyecek. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ise küresel ticaret büyümesinin yüzde 1,9 seviyesine kadar düşebileceğini öngörüyor.
GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE 20 MİLYAR DOLARLIK EK YÜK
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), özellikle petrol ithalatına bağımlı gelişmekte olan ülkelerin savaşın ekonomik etkilerinden daha fazla etkileneceğine dikkat çekti. Kuruluşa göre petrol fiyatlarındaki yükseliş, yakıt ithalatına bağımlı ekonomilerin yıllık ithalat faturalarına 20 milyar dolardan fazla ek yük getirebilir. Uzmanlar, enerji arzındaki sorunların devam etmesi halinde küresel enflasyon baskısının yeniden güçlenebileceği ve dünya ekonomisinde kırılganlıkların artabileceği uyarısında bulunuyor.
