İtalya’nın Carrara kentinde robotlar, mermer heykellerin oyma işleminin yüzde 99’una kadarını yapabiliyor. Teknoloji, sanatçının değişen rolünü tartışmaya açtı. Yüzyıllardır beyaz mermeri ve heykel ustalarıyla tanınan Carrara’da üretim biçimi değişiyor. Yazılımlarla yönlendirilen robot kollar, dijital tasarımları mermer bloklar üzerine işleyerek karmaşık heykeller ortaya çıkarıyor. LITIX ve ROBOTOR tarafından geliştirilen sistem, fiziksel çalışmanın büyük bölümünü makinelere bırakıyor. Heykelin son ayrıntıları ve ince işçiliği ise ustalar tarafından tamamlanıyor.
DİJİTAL GÖRÜNTÜDEN MERMER HEYKELE
Süreç, dijital bir görüntünün üç boyutlu dosyaya dönüştürülmesiyle başlıyor. Yazılım, robot kolun mermer üzerinde izleyeceği yolları ve kullanacağı araçları belirliyor. Makine daha sonra bloğu tasarıma uygun şekilde oyuyor. Şirketlerin kurucusu Giacomo Massari, teknolojinin heykel üretimini daha erişilebilir hâle getirebileceğini savunarak, “Amaç, gerekli beceriye sahip olmasanız bile, fikrinizden yola çıkarak bir şey ortaya koyabilmek,” dedi.
OYMA İŞİNİN YÜZDE 99’UNU ROBOT YAPABİLİYOR
Robotların Carrara’daki atölyelere girmesi, geleneksel ustalar arasında farklı görüşlere yol açtı. Bazı heykeltıraşlar, uzun yıllar eğitim gerektiren işlerin makineler tarafından yapılmasından rahatsızlık duyuyor. Massari ise “Bir işi ortadan kaldırmıyorsunuz, onu dönüştürüyorsunuz,” sözleriyle değişimi savundu. Robotun oyma işleminin yüzde 99’una kadarını yapabildiğini belirten Massari, zanaatkârların böylece son ayrıntılara yoğunlaşabildiğini ifade etti. Şirket, yöntemin mermer işlemeyi daha güvenli hâle getireceğini ve çalışanların fiziksel yükünü azaltacağını da öne sürüyor.
SANATÇI ROBOTU BİR ARAÇ OLARAK GÖRÜYOR
İtalyan sanatçı Davide Quayola, çalışmalarında algoritmalar ve robotik makineler kullanıyor. Quayola, robotu bağımsız bir sanatçı olarak değil, kendi üretim sürecinin uzantısı olarak tanımlıyor. “Aslında süreci tamamen kontrol ettiğimi hissediyorum,” diyen Quayola, kullandığı yöntemi “algoritmik heykelcilik” olarak adlandırıyor. Quayola’ya göre makine fiziksel işi üstlense de nasıl hareket edeceğini ve eserin hangi biçime dönüşeceğini sanatçı belirliyor.
HEYKELTIRAŞIN ROLÜ DEĞİŞEBİLİR
Carrara mermeri artık geleneksel aletlerin yanı sıra robotlar ve algoritmalarla da şekillendiriliyor. Bu dönüşümün zanaatkârlığı tamamen ortadan kaldırmasından çok, heykeltıraşın görevini değiştirebileceği değerlendiriliyor. Sanatçının rolü taşı doğrudan yontmaktan tasarım, programlama ve son dokunuşlara kayarken tartışmanın merkezinde aynı soru bulunuyor: Makinenin işi nerede bitiyor, sanatçınınki nerede başlıyor?
