Tarım politikalarında üreticiye verilen destekler yeniden gündemde. Manşet Haber’e değerlendirmelerde bulunan Ziraat Yüksek Mühendisi Alparslan Tekbaş, Türkiye ve Almanya’nın 2026 yılında uyguladığı tarım politikalarını karşılaştırdı. Tekbaş, Alman tarım politikalarının Türkiye’ye birebir uygulanmaması gerektiğini belirterek çiftçinin hem destek hem de koruyucu mekanizmalara ihtiyacı olduğunu söyledi.
TÜRKİYE ÜÇ YILLIK DESTEK MODELİNE GEÇTİ
Tarımsal destekler yalnızca çiftçinin gelirini değil, gıda fiyatlarını da etkilerken mazot, gübre, yem ve finansman maliyetlerindeki artışın üreticinin yükünü artıyor.
Uzmanlar, üretimde yaşanabilecek düşüşün gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturabileceğini dile getiriyor. Türkiye, bitkisel üretim desteklerinde üç yıllık modele geçti. Yeni sistem temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme desteklerinden oluşurken sistemle çiftçinin ekim yapmadan önce alacağı desteği bilmesi amaçlanıyor. 2026 yılı destek katsayısı 310 liradan 367 TL/dekara yükseltildi. 2027 yılı için katsayı 442 TL/dekar olarak belirlendi.
Buğday, arpa ve dane mısırda temel ve planlı üretim desteği toplam 954 TL/dekara çıktı. Bu rakamın 2027 yılında bin 149 TL olması öngörülüyor. 2027 yılı için mercimek ve nohutta destek bin 326 TL/dekar, pamukta ise bin 989 TL/dekar olarak açıklandı. Hayvancılık desteklerinde de artış yapıldı. Buzağı desteği 2 bin TL’ye, kuzu ve oğlak desteği 430 TL’ye yükseltildi. Çoban desteği ise 116 bin 100 TL oldu.
PLANLI ÜRETİMDE YENİ DÖNEM
Tekbaş, Türkiye’nin üç yıllık destek modeline geçmesini olumlu değerlendirdi. Desteklerin üretim öncesinde açıklanmasının ve havza ile ürün bazında planlama yapılmasının önemli olduğunu belirten Tekbaş, şu ifadeleri kullandı:
“Bunları küçümsemek doğru olmaz. Özellikle desteklerin üretim öncesinde açıklanması ve planlı üretimin havza ve ürün bazında teşvik edilmesi, Türkiye açısından önemli bir zihniyet değişimidir. Su kısıtı bulunan bölgelerde ürün deseninin desteklerle yönlendirilmesi de sürdürülebilirlik açısından doğru bir adımdır.”
ALMANYA’DA TARIMSAL ÜRETİM GERİLEDİ
Ziraat Yüksek Mühendisi Alparslan Tekbaş, Almanya’nın 2026 Hasat Raporu’ndaki tabloya dikkat çekerek “Rapora göre tahıl üretimi yaklaşık 37,4 milyon tona geriledi. Geçen yıla göre yüzde 7,3 kayıp yaşandı. Kışlık buğdayda yüzde 10,4, kışlık kolzada ise yüzde 11,5 düşüş bekleniyor. Ardından rapor kuraklığı, sıcaklığı, yem kıtlığını, ekonomik sıkıntıları ve jeopolitik gelişmeleri aynı risk tablosunun içerisine yerleştiriyor.” dedi. Tekbaş, Almanya’nın yaklaşımında üretimdeki kayıpların yanı sıra çiftçinin karşı karşıya olduğu risklerin de birlikte ele alındığını belirtti.
ALMANYA’DAN 500 MİLYON EUROLUK LİKİDİTE ADIMI
Tekbaş, Almanya’nın üreticiyi finansal açıdan korumaya yönelik adımlarına dikkat çekerek şunları söyledi:
“Likidite yardım programı 500 milyon avroya çıkarılıyor; düşük faizli ve daha uzun vadeli yeni kredi programı hazırlanıyor. 2027 doğrudan ödemelerinin 4,2 milyar avrodan 4,9 milyar avronun üzerine çıkarılması planlanıyor. Sosyal sigorta primleri erteleniyor, bazı kira ödemelerine erteleme getiriliyor, mevcut kredilerin ana para ödemelerinin durdurulmasına imkân sağlanıyor. Daha da önemlisi iyi yıllarda kötü yıllara hazırlık sağlayacak vergi ve risk dengeleme mekanizmaları ile çoklu risk sigortaları tartışılıyor.”
“ÇİFTÇİNİN YARINI GÜVENCE ALTINA ALINMALI”
Ziraat Yüksek Mühendisi Alparslan Tekbaş, Almanya örneği doğrudan Türkiye’ye uygulanmaması gerektiğini söyledi. Çiftçinin yalnızca doğrudan desteklerle değil, krizlere karşı koruyucu mekanizmalarla da desteklenmesi gerektiğini belirten Tekbaş, Türkiye’nin üç yıllık destek modelini “doğru bir başlangıç” olarak değerlendirdi. Tekbaş, bundan sonraki aşamada çiftçinin uzun vadede üretimde kalmasını sağlayacak politikaların geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
