Geri dönüştürülmüş ve biyobazlı gıda ambalajlarına ilişkin yayımlanan uluslararası bir teknik rapor, çevreci olarak pazarlanan bazı ürünlerin sanıldığı kadar güvenli olmayabileceğini ortaya koydu. FAO ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) destekli değerlendirmede, bu ambalajların gıdaya zararlı kimyasallar geçirme riski taşıyabileceği uyarısı yapıldı.
GERİ DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ PLASTİKLERDE KİMYASAL RİSK
Rapora göre geri dönüştürülmüş plastik ambalajlarda; ağır metaller, ftalatlar, bromlu alev geciktiriciler ve kalıcı organik kirleticiler gibi maddelerin yeni plastiklere kıyasla daha yüksek oranda gıdaya geçiş riski bulunuyor.
Uzmanlar, özellikle kontrolsüz geri dönüşüm süreçlerinin bu riski artırdığına dikkat çekiyor.
“KONTROLSÜZ GERİ DÖNÜŞÜM” UYARISI
Tüketici sonrası plastik atıkların yeterince ayrıştırılmadan geri dönüşüm zincirine dahil edilmesi, en kritik sorunlardan biri olarak öne çıkıyor.
Raporda; deterjan, boya, elektronik ya da sanayi kimyasallarıyla temas etmiş plastiklerin yeniden gıda ambalajına dönüştürülebileceği ve bunun kimyasal bulaşma riskini artırabileceği belirtildi.
FTALAT VE KALICI KİRLETİCİLER GÜNDEMDE
Ftalatlar, plastikleri esnek hale getirmek için kullanılan kimyasallar arasında yer alıyor. Bazı türlerinin hormon sistemi üzerinde bozucu etkileri olabileceği bilimsel çalışmalarda tartışılıyor.
Kalıcı organik kirleticiler ise doğada uzun süre parçalanmadan kalabilen ve insan vücudunda birikebilen maddeler olarak biliniyor.
BİYOPLASTİKLER DE TAMAMEN MASUM DEĞİL
Raporda, “doğal”, “bitki bazlı” ve “kompostlanabilir” gibi ifadelerle pazarlanan biyoplastiklerin de risk taşıyabileceği vurgulandı.
Üretimde kullanılan hammaddeler ve katkı maddelerinin farklı kimyasal geçişlere yol açabileceği, bu nedenle biyobazlı olmanın tek başına güvenlik anlamına gelmediği ifade edildi.
AKILLI AMBALAJLARDA NANOMADDE TARTIŞMASI
Yeni nesil “akıllı ambalaj” teknolojileri de raporda ayrı bir başlık olarak ele alındı. Gıdanın tazeliğini izleyen veya raf ömrünü uzatan bu ambalajlarda kullanılan bazı nanomalzemelerin gıdayla temas edebileceği ve sağlık etkilerinin henüz tam olarak bilinmediği belirtildi.
MİKROPLASTİKLERDE BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
Mikro ve nanoplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel belirsizliklerin devam ettiği kaydedildi.
Uzmanlar, bu maddelerin tamamen zararsız olduğunu söylemek için mevcut verilerin yeterli olmadığını vurguluyor.
YENİ KÜRESEL DÜZENLEME YOLDA
Raporda, Codex Alimentarius Komisyonu’nun geri dönüştürülmüş plastiklerin gıda ambalajlarında kullanımına yönelik yeni bir rehber hazırlığında olduğu bilgisi paylaşıldı. Bu rehberin; kimyasal bulaşma riskleri, migrasyon limitleri ve güvenli kullanım kriterlerine odaklanması bekleniyor.
“SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KADAR GÜVENLİK DE ÖNEMLİ”
Uzmanlar, çevreci ambalajların önemini koruduğunu ancak yalnızca sürdürülebilirlik değil, gıda güvenliği kriterlerinin de aynı derecede dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.
