Temmuz ayı enflasyon rakamlarının açıklanmasıyla gözler çarşı-pazardaki fiyatlara çevrildi. Temel gıda ürünlerindeki fiyat artışları yüzde 113’leri bulurken, ekonomistler hesaplama yöntemlerinin farklılığına dikkat çekti.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) temmuz ayı enflasyon verilerini Manşet Haber'e değerlendiren Yozgat Bozok Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Cevizli, enflasyon kavramının kamuoyunda zaman zaman yanlış yorumlandığını ifade etti. Dr. Öğr. Üyesi Cevizli, enflasyonun yalnızca bir üründe yaşanan fiyat artışı anlamına gelmediğini belirtti. Fiyatların genel düzeyinde sürekli yaşanan artışın enflasyon olarak tanımlandığını söyleyen Cevizli, “Tek seferlik zamlar veya belirli bir üründeki fiyat yükselişi doğrudan enflasyon olarak değerlendirilemez. Bu tür artışlar kendi sektör dinamikleri içinde incelenmelidir.” dedi.
TÜİK ENFLASYONU NASIL HESAPLIYOR?
Dr. Öğr. Üyesi Cevizli, TÜİK'in uluslararası kabul gören zincirleme fiyat endeksi yöntemini kullandığını ifade etti. Tüketici enflasyonunun yüzlerce ürün ve farklı ürün çeşitlerinden elde edilen verilerle hesaplandığını anlatan Cevizli, kurumun geniş kapsamlı bir ürün sepeti üzerinden hesaplama yaptığını dile getirdi. Cevizli, açıklanan enflasyon oranlarının tek bir ürünün fiyat hareketine değil, genel fiyat seviyesindeki değişime dayandığını söyledi.
"YILLIK ENFLASYONDAKİ GERİLEME OLUMLU OKUNABİLİR"
Temmuz ayında yıllık enflasyonun yüzde 31,75'e gerilemesini değerlendiren Cevizli, şunları kaydetti:
“Küresel gelişmeler dikkate alındığında bu tablo olumlu olarak görülebilir. Özellikle jeopolitik riskler ve enerji fiyatlarında yaşanabilecek olası yükselişlere rağmen yıllık enflasyonda sınırlı da olsa düşüş görülmesi, ekonomik açıdan pozitif bir gelişme olarak değerlendirilebilir.”
VATANDAŞ NEDEN DAHA YÜKSEK ENFLASYON HİSSEDİYOR?
Dr. Öğr. Üyesi Cevizli, vatandaşın hissettiği enflasyon ile resmi veriler arasındaki farkın en önemli nedeninin harcama alışkanlıkları olduğunu söyledi. Özellikle gıda, kira ve ulaştırma gibi kalemlerin hane bütçesindeki ağırlığının bu algıyı güçlendirdiğine belirten Cevizli, resmi enflasyonun tüm ürünlerin ortalamasından oluştuğunu hatırlattı. Cevizli, buna karşılık vatandaşın bütçesinin büyük bölümünü yüksek fiyat artışı görülen alanlara ayırması halinde hissedilen enflasyonun daha yüksek olmasının doğal olduğunu ifade etti.
TÜİK VE ENAG FARKI NEDEN OLUŞUYOR?
Dr. Öğr. Üyesi Cevizli, TÜİK ile ENAG'ın açıkladığı enflasyon oranları arasındaki farkın yöntemden kaynaklandığını belirtti. TÜİK'in resmi istatistik kurumu olarak kapsamlı bir ürün sepeti kullandığını anlatan Cevizli, ENAG'ın ise bağımsız bir araştırma grubu olduğunu kaydetti. Cevizli, farklı ürün grupları ve farklı ağırlıklarla yapılan hesaplamaların doğal olarak farklı sonuçlar ortaya çıkarabileceğini ifade etti.
KİRA ARTIŞ ORANI SERBEST PİYASAYI YANSITMAYABİLİR
Temmuz ayında yüzde 31,90 olarak belirlenen kira artış oranını da değerlendiren Cevizli, bu oranın serbest piyasa fiyatlarını birebir yansıtmadığını söyledi. Cevizli, şöyle devam etti: “Belirlenen oranın geçmiş 12 aylık veriler üzerinden hesaplanan hukuki bir sınırdır. Konut piyasasında ise arz-talep dengesi ve inşaat maliyetleri, fiyat oluşumunda belirlemektedir.”
"EKONOMİ OKURYAZARLIĞI EĞİTİM SİSTEMİNE DAHİL EDİLMELİ"
Dr. Öğr. Üyesi Cevizli, ekonomik okuryazarlığın önemine de dikkat çekti. Türkiye'de ilkokuldan başlayarak ekonomi eğitiminin müfredata dahil edilmesi gerektiğini dile getiren Cevizli, “Ekonomi toplumun tamamını etkileyen temel alanlardan biridir. Vatandaşların enflasyon, faiz ve temel ekonomik kavramları doğru anlayabilmesi için erken yaşlardan itibaren ekonomi okuryazarlığı eğitimi verilmesi oldukça önemlidir.” dedi.
